Từ Năm 2026: Quỹ Từ Thiện Bị Cấm Nhận Tiền Gửi, Cho Vay, Góp Vốn Đầu Tư

I. BỐI CẢNH BAN HÀNH QUY ĐỊNH MỚI VỀ HOẠT ĐỘNG QUỸ TỪ THIỆN

Trong những năm gần đây, hoạt động của quỹ xã hội, quỹ từ thiện tại Việt Nam phát triển mạnh mẽ, góp phần quan trọng vào công tác an sinh xã hội, cứu trợ thiên tai, hỗ trợ người yếu thế. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển đó, thực tiễn cũng phát sinh nhiều vấn đề pháp lý đáng lo ngại liên quan đến việc quản lý tài chính, sử dụng tài sản và phạm vi hoạt động của các quỹ.

Không ít trường hợp quỹ từ thiện bị phản ánh có dấu hiệu huy động vốn, cho vay, đầu tư sinh lợi, thậm chí vận hành như một tổ chức tài chính trá hình. Điều này không chỉ làm sai lệch bản chất phi lợi nhuận của hoạt động từ thiện mà còn tiềm ẩn nguy cơ thất thoát tài sản do cộng đồng đóng góp, gây mất niềm tin xã hội.

Trên cơ sở đó, Nhà nước đã ban hành quy định mới, theo đó từ năm 2026, quỹ xã hội và quỹ từ thiện bị cấm nhận tiền gửi, cho vay, góp vốn đầu tư. Quy định này thể hiện quan điểm quản lý nhất quán: quỹ từ thiện chỉ được hoạt động trong phạm vi nhân đạo, xã hội, không được mở rộng sang lĩnh vực tài chính – kinh doanh.

II. CƠ SỞ PHÁP LÝ ĐIỀU CHỈNH HOẠT ĐỘNG QUỸ TỪ THIỆN

Hoạt động của quỹ xã hội và quỹ từ thiện hiện nay chịu sự điều chỉnh của nhiều văn bản pháp luật, trong đó có thể kể đến:

• Bộ luật Dân sự năm 2015 (quy định về pháp nhân, tài sản, nghĩa vụ dân sự)

• Quy định của Chính phủ về tổ chức, hoạt động và quản lý quỹ xã hội, quỹ từ thiện (áp dụng từ năm 2026)

• Các quy định pháp luật về kế toán, tài chính, thuế, xử lý vi phạm hành chính và trách nhiệm hình sự

Theo các văn bản này, quỹ xã hội và quỹ từ thiện là pháp nhân phi thương mại, hoạt động không nhằm mục đích sinh lợi, không được phân chia lợi nhuận cho cá nhân, tổ chức sáng lập hoặc quản lý.

Việc đặt ra các giới hạn nghiêm ngặt đối với hoạt động tài chính của quỹ xuất phát trực tiếp từ bản chất pháp lý của pháp nhân phi lợi nhuận.

III. QUỸ XÃ HỘI, QUỸ TỪ THIỆN THEO QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT HIỆN HÀNH

1. Khái niệm quỹ xã hội

Quỹ xã hội là tổ chức phi chính phủ, được thành lập trên cơ sở tự nguyện góp tài sản của cá nhân, tổ chức hoặc theo di chúc, hiến tặng. Quỹ hoạt động nhằm hỗ trợ phát triển các lĩnh vực xã hội như giáo dục, y tế, khoa học, môi trường, văn hóa, thể thao, an sinh xã hội và các mục tiêu cộng đồng khác.

Quỹ xã hội không hoạt động vì lợi nhuận, không phân chia lợi tức cho người sáng lập hoặc người quản lý.

2. Khái niệm quỹ từ thiện

Quỹ từ thiện là tổ chức phi chính phủ được thành lập nhằm mục đích hỗ trợ, cứu trợ các cá nhân, nhóm người gặp khó khăn do thiên tai, dịch bệnh, tai nạn, bệnh tật, nghèo đói hoặc hoàn cảnh đặc biệt khó khăn khác.

Hoạt động của quỹ từ thiện mang tính nhân đạo, hỗ trợ trực tiếp và không gắn với mục tiêu sinh lợi.

3. Đặc điểm pháp lý chung của quỹ

Quỹ xã hội và quỹ từ thiện có các đặc điểm pháp lý cơ bản sau:

• Có tư cách pháp nhân kể từ ngày được cấp phép thành lập

• Hoạt động theo điều lệ được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt

• Có tài sản độc lập, tự chịu trách nhiệm bằng tài sản của mình

• Chịu sự quản lý nhà nước và giám sát của cơ quan có thẩm quyền

• Hoạt động phi lợi nhuận, vì lợi ích cộng đồng

IV. CÁC HÀNH VI BỊ CẤM TỪ NĂM 2026 ĐỐI VỚI QUỸ TỪ THIỆN

Theo quy định pháp luật mới, quỹ xã hội và quỹ từ thiện bị nghiêm cấm thực hiện các hoạt động tài chính sau:

1. Cấm nhận tiền gửi

Quỹ không được nhận tiền gửi của tổ chức, cá nhân dưới bất kỳ hình thức nào, kể cả:

• Nhận tiền gửi có kỳ hạn hoặc không kỳ hạn

• Nhận tiền gửi có hoặc không thỏa thuận lãi suất

• Nhận tiền dưới danh nghĩa “ủy thác”, “gửi giữ hộ” nhưng thực chất là gửi tiền

Việc cấm nhận tiền gửi nhằm phân định rạch ròi giữa hoạt động của quỹ từ thiện và hoạt động của tổ chức tín dụng, tránh việc quỹ bị biến tướng thành kênh huy động vốn trái phép.

2. Cấm cho vay

Quỹ không được phép cho vay tiền, tài sản cho bất kỳ cá nhân, tổ chức nào, dù là cho vay không lãi hay có lãi. Hoạt động cho vay vốn là hoạt động mang tính kinh doanh tài chính, không phù hợp với mục tiêu phi lợi nhuận của quỹ.

Trong thực tiễn, việc quỹ cho vay, kể cả với danh nghĩa “hỗ trợ vốn”, có thể dẫn đến tranh chấp, nợ xấu và rủi ro pháp lý nghiêm trọng.

3. Cấm góp vốn đầu tư

Quỹ không được sử dụng tài sản của mình để:

• Góp vốn thành lập doanh nghiệp

• Mua cổ phần, phần vốn góp

• Liên doanh, liên kết đầu tư

• Tham gia các dự án có mục tiêu sinh lợi

Quy định này nhằm bảo đảm tài sản của quỹ chỉ được sử dụng cho hoạt động xã hội, từ thiện, không bị rủi ro bởi biến động thị trường.

4. Cấm sử dụng tài sản công để đầu tư

Quỹ không được sử dụng ngân sách nhà nước, tài sản có nguồn gốc từ ngân sách hoặc tài sản công được giao quản lý để thực hiện các hoạt động tài chính bị cấm nêu trên.

V. NGUYÊN TẮC QUẢN LÝ TÀI CHÍNH CỦA QUỸ TỪ THIỆN

1. Nguyên tắc phi lợi nhuận

Mọi hoạt động tài chính của quỹ phải phục vụ trực tiếp cho mục tiêu xã hội, từ thiện, không nhằm tạo ra lợi nhuận hay tích lũy vốn thông qua hoạt động đầu tư.

2. Nguyên tắc sử dụng tài sản đúng mục đích

Tài sản của quỹ chỉ được sử dụng cho các chương trình, dự án, hoạt động đã được xác định trong điều lệ và phù hợp với mục tiêu thành lập quỹ.

3. Nguyên tắc công khai, minh bạch

Quỹ có nghĩa vụ công khai thông tin về:

• Tình hình tiếp nhận tài trợ

• Việc quản lý và sử dụng tài sản

• Báo cáo tài chính hằng năm

Đây là cơ sở để cơ quan quản lý và xã hội giám sát hoạt động của quỹ.

VI. MỤC ĐÍCH QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC KHI BAN HÀNH QUY ĐỊNH CẤM

1. Bảo vệ tài sản của cộng đồng

Tài sản của quỹ từ thiện chủ yếu hình thành từ sự đóng góp tự nguyện của xã hội. Việc cấm đầu tư, cho vay giúp hạn chế nguy cơ thất thoát, mất mát tài sản này.

2. Ngăn chặn việc lợi dụng danh nghĩa từ thiện

Quy định mới giúp loại bỏ nguy cơ lợi dụng vỏ bọc từ thiện để huy động vốn, kinh doanh tài chính trái phép.

3. Nâng cao uy tín và niềm tin xã hội

Khi hoạt động của quỹ được kiểm soát chặt chẽ, minh bạch, niềm tin của người dân và nhà tài trợ đối với hoạt động từ thiện sẽ được củng cố.

VII. HỆ QUẢ PHÁP LÝ KHI QUỸ VI PHẠM QUY ĐỊNH

1. Xử phạt vi phạm hành chính

Quỹ vi phạm có thể bị phạt tiền, buộc chấm dứt hành vi vi phạm, đình chỉ hoạt động hoặc bị thu hồi quyết định thành lập.

2. Trách nhiệm dân sự

Nếu việc sử dụng tài sản trái quy định gây thiệt hại, quỹ và người quản lý phải bồi thường theo quy định pháp luật dân sự.

3. Trách nhiệm hình sự

Trong trường hợp có dấu hiệu chiếm đoạt, lạm dụng tín nhiệm hoặc sử dụng tài sản sai mục đích với giá trị lớn, cá nhân liên quan có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

KHUYẾN NGHỊ CHO QUỸ VÀ NHÀ TÀI TRỢ

• Quỹ cần rà soát lại điều lệ, quy chế tài chính để bảo đảm phù hợp quy định mới từ năm 2026

• Chấm dứt các hoạt động tài chính có dấu hiệu cho vay, đầu tư

• Nhà tài trợ nên lựa chọn quỹ có cơ chế quản lý minh bạch, công khai

KẾT LUẬN

Quy định cấm quỹ xã hội, quỹ từ thiện nhận tiền gửi, cho vay, góp vốn đầu tư từ năm 2026 là bước đi quan trọng nhằm đưa hoạt động từ thiện trở về đúng bản chất nhân đạo, phi lợi nhuận. Việc tuân thủ nghiêm túc quy định này không chỉ giúp quỹ tránh rủi ro pháp lý mà còn góp phần xây dựng môi trường từ thiện minh bạch, bền vững và đáng tin cậy.

---

Tham khảo: Bộ Luật Dân sự 2015

Tham khảo thêm bài viết của chúng tôi: https://htllaw.com.vn/chung-nhan-iso-22000-quan-ly-an-toan-thuc-pham