Trẻ em là chủ nhân tương lai của đất nước và là đối tượng được pháp luật dành sự bảo vệ đặc biệt. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy tình trạng bạo lực trẻ em, bóc lột sức lao động, xâm phạm quyền riêng tư, lợi dụng hình ảnh trẻ em trên mạng xã hội hay bỏ mặc trẻ em vẫn diễn ra tại nhiều địa phương. Trước thực trạng này, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 98/2026/NĐ-CP ngày 31/3/2026 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo trợ, trợ giúp xã hội và trẻ em, có hiệu lực từ ngày 16/5/2026.
Đáng chú ý, Nghị định 98/2026/NĐ-CP quy định 16 nhóm hành vi vi phạm hành chính về trẻ em với mức phạt lên đến 50 triệu đồng đối với cá nhân và 100 triệu đồng đối với tổ chức. Đây được xem là một bước tiến quan trọng trong việc tăng cường hiệu quả bảo vệ trẻ em theo tinh thần của Luật Trẻ em năm 2016.
Trẻ em được pháp luật bảo vệ như thế nào?
Theo Điều 4 Luật Trẻ em năm 2016, trẻ em là người dưới 16 tuổi.
Điều 5 Luật Trẻ em năm 2016 quy định nguyên tắc bảo đảm thực hiện quyền trẻ em, trong đó nhấn mạnh:
- Bảo đảm để trẻ em được sống an toàn, lành mạnh;
- Bảo đảm lợi ích tốt nhất của trẻ em trong mọi quyết định liên quan đến trẻ em;
- Không phân biệt đối xử với trẻ em;
- Tôn trọng và lắng nghe ý kiến của trẻ em phù hợp với độ tuổi.
Đặc biệt, Điều 6 Luật Trẻ em năm 2016 quy định hàng loạt hành vi bị nghiêm cấm như:
- Tước đoạt quyền sống của trẻ em;
- Bỏ rơi, bỏ mặc trẻ em;
- Bạo lực, xâm hại trẻ em;
- Mua bán, bắt cóc trẻ em;
- Bóc lột sức lao động trẻ em;
- Tiết lộ thông tin đời sống riêng tư của trẻ em;
- Kỳ thị, phân biệt đối xử với trẻ em.
Để bảo đảm các quy định này được thực thi trên thực tế, Nghị định 98/2026/NĐ-CP đã thiết lập hệ thống chế tài xử phạt tương đối toàn diện.
16 nhóm hành vi vi phạm hành chính về trẻ em
Thứ nhất, vi phạm quyền được chăm sóc, nuôi dưỡng
Theo Điều 17 Nghị định 98/2026/NĐ-CP, cha mẹ, người giám hộ hoặc người có trách nhiệm chăm sóc trẻ em nhưng không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ nuôi dưỡng, chăm sóc, để trẻ em rơi vào hoàn cảnh nguy hiểm có thể bị xử phạt hành chính.
Căn cứ pháp lý:
- Điều 17 Nghị định 98/2026/NĐ-CP;
- Điều 37 Luật Trẻ em 2016.
Đây là nhóm hành vi thường gặp trong các vụ việc trẻ em bị bỏ mặc, không được chăm sóc y tế hoặc không được bảo đảm điều kiện sinh hoạt tối thiểu.
Thứ hai, vi phạm quyền được bày tỏ ý kiến
Theo Điều 34 Luật Trẻ em năm 2016, trẻ em có quyền được bày tỏ ý kiến và nguyện vọng về những vấn đề liên quan đến mình.
Người có hành vi đe dọa, ép buộc, cản trở hoặc trù dập trẻ em khi các em tham gia đóng góp ý kiến có thể bị xử phạt theo Điều 18 Nghị định 98/2026/NĐ-CP.
Thứ ba, kỳ thị và phân biệt đối xử với trẻ em
Điều 16 Luật Trẻ em năm 2016 quy định trẻ em có quyền được đối xử bình đẳng.
Các hành vi phân biệt trẻ em do giới tính, hoàn cảnh gia đình, khuyết tật, dân tộc, tín ngưỡng hoặc tình trạng sức khỏe đều có thể bị xử phạt.
Căn cứ:
- Điều 16 Luật Trẻ em 2016;
- Điều 19 Nghị định 98/2026/NĐ-CP.
Thứ tư, không thông báo trẻ em có nguy cơ bị xâm hại
Một điểm mới đáng chú ý của Nghị định 98/2026/NĐ-CP là tăng cường trách nhiệm của cộng đồng trong việc bảo vệ trẻ em.
Người biết trẻ em có nguy cơ bị bạo lực, xâm hại tình dục hoặc bóc lột nhưng không thông báo cho cơ quan có thẩm quyền có thể bị xử phạt từ 5 triệu đồng đến 10 triệu đồng.
Căn cứ:
- Điều 47 Luật Trẻ em 2016;
- Điều 20 Nghị định 98/2026/NĐ-CP.
Thứ năm, che giấu hành vi xâm hại trẻ em
Hành vi cố ý che giấu, không tố giác hoặc cản trở việc phát hiện hành vi xâm hại trẻ em bị xử lý nghiêm khắc hơn.
Trong nhiều vụ việc xâm hại trẻ em thời gian qua, việc người thân hoặc cơ sở giáo dục che giấu thông tin đã làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến quá trình bảo vệ nạn nhân.
Thứ sáu, vi phạm quy định về chăm sóc thay thế trẻ em
Các cá nhân, tổ chức nhận chăm sóc thay thế trẻ em nhưng không bảo đảm điều kiện chăm sóc hoặc thực hiện không đúng quy trình theo quy định của pháp luật có thể bị xử phạt.
Căn cứ:
- Điều 62 Luật Trẻ em 2016;
- Điều 22 Nghị định 98/2026/NĐ-CP.
Thứ bảy, xâm phạm bí mật đời sống riêng tư của trẻ em
Điều 33 Luật Trẻ em năm 2016 quy định:
“Trẻ em có quyền bất khả xâm phạm về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân và bí mật gia đình.”
Do đó, việc đăng tải hình ảnh, video, hồ sơ bệnh án, thông tin học tập hoặc thông tin cá nhân của trẻ em lên mạng xã hội khi chưa được phép có thể bị xử phạt hành chính.
Thứ tám, vi phạm quyền tiếp cận thông tin
Trẻ em có quyền tiếp cận các nguồn thông tin lành mạnh, phù hợp với lứa tuổi.
Ngược lại, việc ngăn cản hoặc cung cấp thông tin độc hại gây ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ em có thể bị xử lý theo quy định.
Thứ chín, cản trở quyền tham gia hoạt động xã hội
Theo Điều 35 Luật Trẻ em năm 2016, trẻ em có quyền tham gia các hoạt động xã hội phù hợp với độ tuổi.
Hành vi cản trở trái pháp luật quyền này cũng thuộc nhóm hành vi bị xử phạt.
Thứ mười, xâm phạm quyền vui chơi, giải trí
Vui chơi, giải trí là quyền cơ bản của trẻ em được pháp luật ghi nhận.
Các tổ chức, cá nhân có hành vi cản trở hoặc hạn chế trái pháp luật quyền vui chơi của trẻ em có thể bị xử phạt hành chính.
Thứ mười một, bạo lực trẻ em
Đây là nhóm hành vi đặc biệt nghiêm trọng.
Theo Điều 1 Luật Trẻ em năm 2016 và Điều 6 Luật Trẻ em năm 2016, mọi hình thức bạo lực đối với trẻ em đều bị nghiêm cấm.
Nếu hành vi gây hậu quả nghiêm trọng, người vi phạm còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo:
- Điều 140 Bộ luật Hình sự 2015 về Tội hành hạ người khác;
- Điều 185 Bộ luật Hình sự 2015 về Tội ngược đãi hoặc hành hạ con cháu;
- Điều 134 Bộ luật Hình sự 2015 về Tội cố ý gây thương tích.
Thứ mười hai, bóc lột trẻ em
Theo Điều 24 Nghị định 98/2026/NĐ-CP, các hành vi:
- Ép buộc trẻ em lao động trái quy định;
- Cho thuê hoặc cho mượn trẻ em để xin ăn;
- Lợi dụng trẻ em để kinh doanh, kiếm lợi bất hợp pháp;
có thể bị phạt từ 30 triệu đồng đến 40 triệu đồng.
Nếu đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm, người vi phạm còn có thể bị xử lý theo Điều 296 Bộ luật Hình sự 2015 về Tội vi phạm quy định về sử dụng người lao động dưới 16 tuổi.
Thứ mười ba, lợi dụng hình ảnh trẻ em để trục lợi
Hiện nay, nhiều cá nhân sử dụng hình ảnh trẻ em để quảng cáo, livestream bán hàng hoặc tạo nội dung câu tương tác trên mạng xã hội.
Theo Nghị định 98/2026/NĐ-CP, đây là nhóm hành vi có mức xử phạt cao nhất, lên tới 50 triệu đồng đối với cá nhân.
Thứ mười bốn, xâm phạm trẻ em trên môi trường mạng
Luật Trẻ em năm 2016 và Nghị định 56/2017/NĐ-CP đều quy định trách nhiệm bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng.
Các hành vi:
- Quấy rối trẻ em qua mạng;
- Đăng tải thông tin xúc phạm trẻ em;
- Xâm phạm dữ liệu cá nhân của trẻ em;
đều có thể bị xử phạt hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.
Thứ mười lăm, vi phạm trong hoạt động của cơ sở bảo vệ trẻ em
Các cơ sở bảo trợ xã hội, trung tâm chăm sóc trẻ em nếu không bảo đảm điều kiện hoạt động hoặc để xảy ra các hành vi xâm hại trẻ em sẽ bị xử phạt theo quy định.
Thứ mười sáu, không thực hiện trách nhiệm bảo vệ trẻ em
Cơ quan, tổ chức, cá nhân được giao nhiệm vụ bảo vệ trẻ em nhưng không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ trách nhiệm có thể bị xử lý hành chính theo Nghị định 98/2026/NĐ-CP.
Mức phạt tối đa lên tới 50 triệu đồng
Theo Điều 4 Nghị định 98/2026/NĐ-CP:
- Mức phạt tối đa đối với cá nhân là 50 triệu đồng.
- Mức phạt tối đa đối với tổ chức là 100 triệu đồng.
Ngoài hình thức phạt tiền, người vi phạm còn có thể bị áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả như:
- Buộc xin lỗi công khai;
- Buộc gỡ bỏ thông tin vi phạm;
- Buộc nộp lại khoản lợi bất hợp pháp;
- Buộc chi trả chi phí khám, chữa bệnh hoặc hỗ trợ tâm lý cho trẻ em bị ảnh hưởng.
Kết luận
Việc ban hành Nghị định 98/2026/NĐ-CP cho thấy quyết tâm của Nhà nước trong việc tăng cường bảo vệ trẻ em trước các nguy cơ bạo lực, bóc lột và xâm hại trong bối cảnh xã hội hiện đại. Mỗi cá nhân, gia đình, nhà trường và cơ quan, tổ chức cần nâng cao nhận thức pháp luật, chủ động phát hiện và ngăn chặn các hành vi vi phạm để bảo đảm mọi trẻ em đều được sống, học tập và phát triển trong môi trường an toàn, lành mạnh.
Bài viết tham khảo : https://thuvienphapluat.vn/chinh-sach-phap-luat-moi/vn/ho-tro-phap-luat/chinh-sach-moi/113894/16-nhom-hanh-vi-vi-pham-hanh-chinh-ve-tre-em-va-muc-phat-kem-theo-nghi-dinh-98-2026
https://www.canva.com/design/DAGr6OW5Hb4/QrlaUhVUtnSFBdlFM6miQ/edit
https://htllaw.com.vn/vp-thua-phat-lai-doi-thanh-vp-thi-hanh-an-dan-su
