Cải cách thủ tục hành chính đang là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Chính phủ nhằm tạo môi trường đầu tư, kinh doanh thuận lợi, giảm chi phí tuân thủ pháp luật cho người dân và doanh nghiệp. Thực hiện chủ trương này, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ban hành Quyết định số 1198/QĐ-BVHTTDL ngày 22/5/2026 công bố thủ tục hành chính mới ban hành, được sửa đổi, bổ sung và bị bãi bỏ trong một số lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý của Bộ.
Đáng chú ý, trong lĩnh vực bản quyền tác giả, có 02 thủ tục hành chính chính thức bị bãi bỏ từ ngày 01/7/2026 đến ngày 28/02/2027, gồm:
- Thủ tục cấp Giấy chứng nhận tổ chức giám định quyền tác giả, quyền liên quan;
- Thủ tục cấp lại Giấy chứng nhận tổ chức giám định quyền tác giả, quyền liên quan.
Đây là một thay đổi đáng chú ý trong chính sách quản lý nhà nước đối với hoạt động giám định quyền tác giả, quyền liên quan và là nội dung được nhiều doanh nghiệp, tổ chức hành nghề sở hữu trí tuệ đặc biệt quan tâm.
Quyết định 1198/QĐ-BVHTTDL được ban hành trên cơ sở nào?
Quyết định 1198/QĐ-BVHTTDL được ban hành căn cứ:
- Nghị định số 43/2025/NĐ-CP quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch;
- Nghị định số 63/2010/NĐ-CP về kiểm soát thủ tục hành chính;
- Nghị định số 92/2017/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan đến kiểm soát thủ tục hành chính;
- Nghị quyết số 66.18/2026/NQ-CP ngày 18/5/2026 của Chính phủ về phân quyền, cắt giảm và đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh.
Việc bãi bỏ các thủ tục hành chính nêu trên là một phần trong chương trình cải cách thủ tục hành chính quốc gia nhằm giảm các điều kiện kinh doanh và các thủ tục không còn phù hợp với thực tiễn quản lý.
Tổ chức giám định quyền tác giả là gì?
Theo Luật Sở hữu trí tuệ, giám định quyền tác giả và quyền liên quan là hoạt động chuyên môn nhằm đưa ra kết luận về các vấn đề liên quan đến quyền tác giả, quyền liên quan khi có yêu cầu của cơ quan nhà nước, tổ chức hoặc cá nhân.
Kết luận giám định thường được sử dụng trong:
- Quá trình giải quyết tranh chấp dân sự;
- Hoạt động thanh tra, kiểm tra;
- Xử lý vi phạm hành chính;
- Điều tra, truy tố, xét xử các vụ án liên quan đến xâm phạm quyền tác giả.
Trước đây, để được hoạt động hợp pháp trong lĩnh vực này, tổ chức giám định phải thực hiện thủ tục xin cấp Giấy chứng nhận tổ chức giám định quyền tác giả, quyền liên quan theo quy định của pháp luật.
Hai thủ tục nào bị bãi bỏ?
Theo danh mục thủ tục hành chính bị bãi bỏ ban hành kèm theo Quyết định 1198/QĐ-BVHTTDL, từ ngày 01/7/2026 sẽ không còn áp dụng:
1. Thủ tục cấp Giấy chứng nhận tổ chức giám định quyền tác giả, quyền liên quan
Đây là thủ tục được thực hiện khi tổ chức có nhu cầu hoạt động trong lĩnh vực giám định quyền tác giả và quyền liên quan.
Hồ sơ trước đây thường bao gồm:
- Đơn đề nghị cấp giấy chứng nhận;
- Tài liệu chứng minh điều kiện hoạt động;
- Danh sách giám định viên;
- Tài liệu chứng minh năng lực chuyên môn.
Sau khi tiếp nhận hồ sơ, cơ quan có thẩm quyền sẽ xem xét và cấp giấy chứng nhận nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định.
2. Thủ tục cấp lại Giấy chứng nhận tổ chức giám định quyền tác giả, quyền liên quan
Thủ tục này được áp dụng khi:
- Giấy chứng nhận bị mất;
- Giấy chứng nhận bị hư hỏng;
- Có sự thay đổi thông tin cần điều chỉnh.
Kể từ ngày 01/7/2026, thủ tục này cũng chính thức bị bãi bỏ.
Vì sao Nhà nước bãi bỏ các thủ tục này?
Mục tiêu lớn nhất của việc bãi bỏ là:
Giảm gánh nặng thủ tục hành chính
Trong nhiều năm qua, Chính phủ liên tục triển khai các chương trình rà soát, đơn giản hóa thủ tục hành chính nhằm cắt giảm chi phí tuân thủ pháp luật cho doanh nghiệp.
Việc duy trì các thủ tục cấp và cấp lại giấy chứng nhận trong trường hợp không còn cần thiết có thể làm phát sinh thêm chi phí, thời gian và nguồn lực của cả cơ quan quản lý lẫn tổ chức thực hiện.
Thực hiện chủ trương phân quyền, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh
Nghị quyết số 66.18/2026/NQ-CP đặt mục tiêu tiếp tục cắt giảm các thủ tục hành chính không cần thiết, tạo môi trường đầu tư và kinh doanh thông thoáng hơn.
Phù hợp với xu hướng chuyển đổi số
Trong bối cảnh nhiều thủ tục hành chính được thực hiện trên môi trường điện tử, việc tinh giản các thủ tục mang tính “tiền kiểm” đang trở thành xu hướng chung.
Thay vì yêu cầu doanh nghiệp phải thực hiện nhiều bước xin phép trước khi hoạt động, cơ quan quản lý có xu hướng chuyển sang cơ chế hậu kiểm để tăng tính chủ động cho tổ chức và cá nhân.
Việc bãi bỏ thủ tục có đồng nghĩa với việc bãi bỏ hoạt động giám định quyền tác giả?
Câu trả lời là không.
Cần phân biệt rõ:
- Bãi bỏ thủ tục hành chính;
- Bãi bỏ hoạt động hoặc ngành nghề.
Quyết định 1198/QĐ-BVHTTDL chỉ bãi bỏ thủ tục hành chính liên quan đến việc cấp và cấp lại giấy chứng nhận.
Trong khi đó, các quy định về bảo hộ quyền tác giả, quyền liên quan và hoạt động giám định vẫn được điều chỉnh bởi:
- Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005;
- Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ năm 2009;
- Luật sửa đổi, bổ sung năm 2019;
- Luật sửa đổi, bổ sung năm 2022;
- Nghị định số 17/2023/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ về quyền tác giả, quyền liên quan.
Do đó, việc bảo hộ quyền tác giả vẫn được duy trì đầy đủ theo quy định pháp luật hiện hành.
Tác động đối với doanh nghiệp và chủ thể quyền tác giả
Việc bãi bỏ hai thủ tục nêu trên được đánh giá mang lại nhiều lợi ích:
Đối với doanh nghiệp
- Giảm thời gian thực hiện thủ tục hành chính;
- Giảm chi phí chuẩn bị hồ sơ;
- Giảm thời gian chờ giải quyết hồ sơ;
- Tăng tính chủ động trong hoạt động chuyên môn.
Đối với tác giả và chủ sở hữu quyền tác giả
- Tiếp cận các dịch vụ hỗ trợ về sở hữu trí tuệ thuận lợi hơn;
- Giảm các rào cản hành chính trong hoạt động bảo vệ quyền tác giả;
- Thúc đẩy môi trường sáng tạo và khai thác tài sản trí tuệ.
Đối với cơ quan quản lý nhà nước
- Giảm áp lực giải quyết hồ sơ;
- Tập trung nguồn lực cho hoạt động thanh tra, kiểm tra và hậu kiểm;
- Nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực bản quyền.
Những vấn đề cần lưu ý sau ngày 01/7/2026
Mặc dù thủ tục hành chính bị bãi bỏ, các tổ chức và cá nhân vẫn cần tuân thủ đầy đủ các quy định của pháp luật về sở hữu trí tuệ.
Đặc biệt:
- Không sao chép tác phẩm khi chưa được phép;
- Không sử dụng tác phẩm trái quy định;
- Tôn trọng quyền nhân thân và quyền tài sản của tác giả;
- Chủ động đăng ký quyền tác giả khi cần thiết để bảo vệ quyền lợi hợp pháp.
Theo Điều 6 Luật Sở hữu trí tuệ, quyền tác giả phát sinh kể từ thời điểm tác phẩm được sáng tạo và được thể hiện dưới hình thức vật chất nhất định, không phụ thuộc vào thủ tục đăng ký. Tuy nhiên, Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả vẫn là chứng cứ quan trọng khi phát sinh tranh chấp.
Kết luận
Việc bãi bỏ thủ tục cấp Giấy chứng nhận tổ chức giám định quyền tác giả, quyền liên quan và thủ tục cấp lại Giấy chứng nhận tổ chức giám định quyền tác giả, quyền liên quan theo Quyết định 1198/QĐ-BVHTTDL là một bước đi đáng chú ý trong tiến trình cải cách thủ tục hành chính năm 2026. Thay đổi này góp phần giảm chi phí tuân thủ pháp luật, tạo điều kiện thuận lợi cho các tổ chức hoạt động trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ, đồng thời thể hiện chủ trương đẩy mạnh phân quyền và đơn giản hóa thủ tục hành chính của Chính phủ.
Bài viết tham khảo : https://thuvienphapluat.vn/chinh-sach-phap-luat-moi/vn/ho-tro-phap-luat/chinh-sach-moi/114036/bai-bo-2-thu-tuc-ve-ban-quyen-tac-gia-theo-quyet-dinh-1198
https://www.canva.com/design/DAGr6OW5Hb4/QrlaUhVUtnSFBdlFM6miQ/edit
https://htllaw.com.vn/vp-thua-phat-lai-doi-thanh-vp-thi-hanh-an-dan-su
