Gần đây, mạng xã hội lan truyền đoạn video ghi lại cảnh một người đứng trên ban công dùng vòi nước xịt xuống khu vực công nhân đang tiến hành phá dỡ nhà cũ để chuẩn bị xây dựng lại công trình. Theo nhiều thông tin được chia sẻ, nguyên nhân xuất phát từ tranh chấp giữa các hộ gia đình liên quan đến việc xây dựng công trình lấn chiếm ranh giới đất liền kề.
Điều khiến dư luận đặc biệt quan tâm không chỉ là hành vi dùng vòi nước cản trở hoạt động xây dựng mà còn là thông tin cho rằng phần ban công của hộ gia đình thực hiện hành vi này đã được xây dựng lấn sang phần đất hoặc khoảng không thuộc quyền sử dụng hợp pháp của nhà bên cạnh. Nếu các thông tin được phản ánh là đúng sự thật thì đây là vụ việc điển hình cho thấy những hệ lụy pháp lý phát sinh từ việc không tôn trọng ranh giới bất động sản và quyền sở hữu hợp pháp của người khác.
Quyền sử dụng đất và quyền sở hữu tài sản được pháp luật bảo vệ
Hiến pháp năm 2013 khẳng định quyền sở hữu tài sản hợp pháp của cá nhân được Nhà nước bảo hộ và không ai có thể bị hạn chế hoặc tước đoạt quyền sở hữu trái luật.
Trên cơ sở đó, Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định chủ sở hữu có đầy đủ quyền chiếm hữu, sử dụng và định đoạt tài sản của mình. Mọi hành vi xâm phạm quyền sở hữu, quyền sử dụng hợp pháp của cá nhân, tổ chức đều có thể bị xử lý theo quy định của pháp luật.
Điều 166 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định chủ sở hữu có quyền yêu cầu người có hành vi xâm phạm quyền sở hữu phải trả lại tài sản, chấm dứt hành vi cản trở trái pháp luật và bồi thường thiệt hại nếu có.
Đối với quyền sử dụng đất, Luật Đất đai năm 2024 cũng bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất, đồng thời nghiêm cấm mọi hành vi lấn đất, chiếm đất hoặc cản trở người sử dụng đất thực hiện quyền của mình.
Điều này có nghĩa rằng khi một cá nhân được Nhà nước công nhận quyền sử dụng đất hợp pháp thì họ có quyền quản lý, sử dụng và xây dựng trên phần đất đó theo đúng quy định của pháp luật mà không ai được tự ý cản trở.
Xây ban công lấn sang đất hoặc khoảng không của nhà bên cạnh có phải là hành vi vi phạm?
Một trong những tranh chấp phổ biến hiện nay là việc xây dựng ban công, mái đua, ô văng hoặc các hạng mục công trình vượt ra ngoài ranh giới đất được cấp giấy chứng nhận.
Không ít người cho rằng chỉ cần phần móng và thân nhà nằm trong đất của mình thì việc ban công nhô sang không gian phía trên đất hàng xóm là không đáng kể. Tuy nhiên, quan điểm này hoàn toàn không phù hợp với quy định pháp luật.
Theo Điều 175 Bộ luật Dân sự năm 2015, ranh giới giữa các bất động sản liền kề phải được các chủ thể tôn trọng và duy trì. Người sử dụng đất không được lấn, chiếm hoặc thay đổi mốc giới bất động sản một cách trái pháp luật.
Khoản 1 Điều 12 Luật Đất đai năm 2024 tiếp tục xác định hành vi lấn đất, chiếm đất là hành vi bị nghiêm cấm.
Do đó, nếu một công trình xây dựng vượt quá phạm vi thửa đất được cấp giấy chứng nhận, kể cả phần ban công hoặc mái đua nhô sang đất của hộ liền kề, thì chủ sở hữu công trình có thể bị yêu cầu tháo dỡ phần vi phạm và khôi phục lại tình trạng ban đầu.
Trong thực tiễn xét xử, nhiều bản án dân sự đã tuyên buộc chủ công trình phải tháo dỡ phần ban công, mái che hoặc các hạng mục xây dựng lấn chiếm dù diện tích vi phạm không lớn, bởi quyền sở hữu và quyền sử dụng đất của công dân là quyền được pháp luật bảo vệ tuyệt đối trong phạm vi luật định.
Chủ đất bị lấn chiếm có quyền phá dỡ nhà cũ và xây dựng lại hay không?
Nếu chủ sử dụng đất hợp pháp muốn phá dỡ căn nhà cũ để xây dựng mới trên chính phần đất thuộc quyền sử dụng của mình thì đây là quyền hợp pháp được pháp luật ghi nhận.
Tùy từng loại công trình, chủ đầu tư có trách nhiệm thực hiện các thủ tục về giấy phép xây dựng hoặc đáp ứng các điều kiện miễn giấy phép theo quy định của Luật Xây dựng.
Khi đã đáp ứng đầy đủ các điều kiện pháp lý cần thiết, việc phá dỡ công trình cũ và xây dựng lại nhà ở là hoạt động đầu tư xây dựng hợp pháp.
Điều 12 Luật Xây dựng năm 2014 (được sửa đổi, bổ sung năm 2020) nghiêm cấm các hành vi cản trở hoạt động đầu tư xây dựng hợp pháp.
Như vậy, không cá nhân hoặc tổ chức nào được quyền tự ý ngăn cản, đe dọa hoặc thực hiện các hành vi gây khó khăn đối với hoạt động xây dựng hợp pháp của chủ sử dụng đất.
Hành vi dùng vòi nước xịt vào công nhân đang thi công có thể bị xử lý ra sao?
Theo những hình ảnh được chia sẻ trên mạng xã hội, một người đứng trên ban công dùng vòi nước xịt trực tiếp xuống khu vực công nhân đang làm việc.
Xét dưới góc độ pháp luật, hành vi này không đơn thuần là mâu thuẫn dân sự giữa các hộ gia đình mà còn có thể tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến tính mạng, sức khỏe và an toàn lao động của người khác.
Trong hoạt động xây dựng, công nhân thường phải làm việc trên cao, sử dụng thiết bị điện, máy móc cơ giới và nhiều loại công cụ có khả năng gây nguy hiểm. Việc cố tình phun nước vào khu vực đang thi công có thể làm tăng nguy cơ trượt ngã, mất an toàn lao động hoặc gây hư hỏng thiết bị.
Nếu hành vi này làm phát sinh thiệt hại thực tế về tài sản, chi phí thi công hoặc ảnh hưởng đến tiến độ xây dựng thì người thực hiện có thể phải bồi thường thiệt hại theo quy định tại Điều 584 Bộ luật Dân sự năm 2015.
Trường hợp hành vi gây mất an ninh, trật tự hoặc ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của người khác thì còn có thể bị xử lý vi phạm hành chính theo quy định pháp luật hiện hành.
Nghiêm trọng hơn, nếu hành vi dẫn đến thương tích hoặc hậu quả nghiêm trọng đối với người lao động thì cơ quan chức năng có thể xem xét trách nhiệm pháp lý tương ứng theo quy định của Bộ luật Hình sự.
Tranh chấp đất đai phải được giải quyết bằng con đường pháp luật
Trong các vụ việc tranh chấp liên quan đến ranh giới đất đai và công trình xây dựng, pháp luật đã quy định nhiều cơ chế giải quyết như hòa giải tại cơ sở, hòa giải tại UBND cấp xã, giải quyết hành chính hoặc khởi kiện tại Tòa án.
Việc một bên cho rằng quyền lợi của mình bị ảnh hưởng không đồng nghĩa với việc họ được phép sử dụng các biện pháp tự phát nhằm gây áp lực hoặc cản trở hoạt động hợp pháp của bên còn lại.
Nhà nước bảo vệ quyền khiếu nại, tố cáo và quyền khởi kiện của công dân nhưng không bảo vệ những hành vi cản trở trái pháp luật hoặc xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của người khác.
Đặc biệt trong các tranh chấp liên quan đến bất động sản, các bên cần bình tĩnh thu thập tài liệu, chứng cứ và sử dụng các cơ chế pháp lý phù hợp để bảo vệ quyền lợi của mình thay vì lựa chọn các hành vi mang tính đối đầu.
Kết luận
Nếu thông tin đang được lan truyền trên mạng xã hội là chính xác, vụ việc không chỉ phản ánh một tranh chấp dân sự thông thường mà còn đặt ra câu hỏi về ý thức tôn trọng quyền sở hữu, quyền sử dụng đất hợp pháp của người khác.
Pháp luật Việt Nam nghiêm cấm hành vi lấn đất, chiếm đất, xây dựng công trình vượt quá ranh giới bất động sản cũng như nghiêm cấm việc cản trở người sử dụng đất thực hiện các quyền hợp pháp của mình. Trong trường hợp chủ đất hợp pháp đang phá dỡ nhà cũ để xây dựng lại theo đúng quy định pháp luật, mọi hành vi cố tình gây cản trở, gây thiệt hại hoặc ảnh hưởng đến an toàn của người lao động đều có thể phải chịu trách nhiệm pháp lý tương ứng.
tham khảo bài viết : https://www.facebook.com/reel/4411615155823752
https://www.canva.com/design/DAGr6OW5Hb4/QrlaUhVUtnSFBdlFM6miQ/edit
https://htllaw.com.vn/vp-thua-phat-lai-doi-thanh-vp-thi-hanh-an-dan-su
