Sự bùng nổ của công nghệ số mang lại vô vàn tiện ích nhưng cũng đặt ra thách thức khổng lồ về bảo mật thông tin. Hiện nay, tội phạm công nghệ cao đang coi dữ liệu cá nhân là “mỏ vàng mới” nhằm thực hiện hàng trăm kịch bản lừa đảo tinh vi, gây thiệt hại nghiêm trọng về kinh tế.
Trước thực trạng dữ liệu cá nhân bị đánh cắp, trao đổi và rao bán trái phép diễn biến phức tạp, pháp luật Việt Nam đã có những bước tiến mạnh mẽ. Quốc hội đã chính thức ban hành Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025 (hiệu lực từ ngày 01/01/2026) cùng hàng loạt chế tài xử phạt hành chính cực kỳ nghiêm khắc,.
Bài viết chuẩn sẽ giải đáp chi tiết mức phạt từ 70 – 100 triệu đồng, những trường hợp vi phạm nào sẽ bị áp dụng mức phạt “kịch khung” lên đến 3 tỷ đồng, phân loại dữ liệu nhạy cảm và các bối cảnh pháp lý cho phép xử lý dữ liệu mà không cần người dùng đồng ý.
Phạt từ 70 – 100 triệu đồng đối với hành vi mua, bán và làm lộ dữ liệu cá nhân
Để ngăn chặn các hành vi trục lợi từ thông tin người dùng, Bộ Công an đang đề xuất mức phạt vi phạm hành chính rất nặng trong dự thảo Nghị định về an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Cụ thể, hành vi mua, bán dữ liệu cá nhân (trừ trường hợp luật có quy định khác) sẽ bị đề xuất mức phạt tiền từ 70 – 100 triệu đồng,. Mức phạt 70 – 100 triệu đồng này cũng được áp dụng đối với hàng loạt hành vi vi phạm nguyên tắc bảo vệ dữ liệu khác, bao gồm:
- Xử lý dữ liệu cá nhân nhằm chống lại Nhà nước, gây ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội hoặc quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.
- Cản trở hoạt động bảo vệ dữ liệu cá nhân hoặc lợi dụng hoạt động này để vi phạm pháp luật.
- Sử dụng dữ liệu cá nhân của người khác, hoặc cho người khác sử dụng dữ liệu của mình để thực hiện hành vi trái pháp luật.
- Chiếm đoạt, cố ý làm lộ hoặc làm mất dữ liệu cá nhân.
Lưu ý quan trọng: Không chỉ các cá nhân, tổ chức thu thập dữ liệu trái phép bị phạt, mà chính chủ thể dữ liệu cũng có thể bị phạt từ 50 – 70 triệu đồng nếu có hành vi:
- Không tự bảo vệ dữ liệu cá nhân của mình.
- Không tôn trọng, bảo vệ dữ liệu cá nhân của người khác.
- Không cung cấp đầy đủ, chính xác dữ liệu cá nhân theo quy định của pháp luật, hợp đồng hoặc khi đã đồng ý cho phép xử lý dữ liệu.
- Không chấp hành pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân và không tham gia phòng, chống hoạt động xâm phạm.
Ngoài hình thức phạt tiền, các cá nhân, tổ chức vi phạm còn bị áp dụng hình thức xử phạt bổ sung như tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm, buộc hủy, xóa tới mức không thể khôi phục dữ liệu, và phải nộp lại toàn bộ số lợi bất hợp pháp có được từ hành vi vi phạm.
Mức phạt 3 tỷ đồng áp dụng cho những vi phạm nào?
Mặc dù dự thảo của Bộ Công an đưa ra mức phạt 70-100 triệu đồng cho nhiều vi phạm phổ biến, nhưng Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025 quy định mức phạt cao nhất có thể lên tới hàng tỷ đồng đối với các tổ chức, doanh nghiệp, đặc biệt là các vi phạm quy mô lớn.
Theo Điều 8 của Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025, mức phạt 3 tỷ đồng được áp dụng trong các bối cảnh cụ thể sau đây:
- Đối với hành vi mua, bán dữ liệu cá nhân: Theo quy định, mức phạt tiền tối đa cho hành vi này là 10 lần khoản thu có được từ hành vi vi phạm,. Tuy nhiên, trong trường hợp vi phạm không tạo ra khoản thu, hoặc mức phạt tính theo khoản thu có được thấp hơn 3 tỷ đồng, thì mức phạt 3 tỷ đồng sẽ được áp dụng làm mức phạt tối đa,.
- Đối với hành vi vi phạm quy định chuyển dữ liệu cá nhân xuyên biên giới: Mức phạt tiền tối đa đối với tổ chức vi phạm là 5% doanh thu của năm trước liền kề,. Tương tự như trên, nếu tổ chức không có doanh thu của năm trước liền kề, hoặc mức phạt tính theo doanh thu thấp hơn 3 tỷ đồng, thì mức phạt 3 tỷ đồng sẽ được áp dụng,.
- Đối với các hành vi vi phạm hành chính khác trong lĩnh vực bảo vệ dữ liệu cá nhân: Luật quy định rõ mức phạt tiền tối đa đối với các vi phạm khác là 03 tỷ đồng,.
Cần lưu ý rằng, mức phạt 3 tỷ đồng này hoặc các mức phạt tính theo doanh thu/khoản thu nêu trên được áp dụng tối đa đối với tổ chức,. Đối với cá nhân thực hiện cùng hành vi vi phạm, mức phạt tiền tối đa sẽ bằng một phần hai (1/2) mức phạt tiền đối với tổ chức,.
Dữ liệu cá nhân nhạy cảm bao gồm những loại thông tin gì?
Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025 chia dữ liệu cá nhân thành hai nhóm chính: dữ liệu cá nhân cơ bản và dữ liệu cá nhân nhạy cảm,. Trong khi dữ liệu cơ bản phản ánh các yếu tố nhân thân, lai lịch phổ biến (như họ tên, ngày sinh) được sử dụng thường xuyên trong các giao dịch,, thì dữ liệu cá nhân nhạy cảm được pháp luật bảo vệ với tiêu chuẩn khắt khe hơn rất nhiều.
Dữ liệu cá nhân nhạy cảm là dữ liệu gắn liền với quyền riêng tư của cá nhân, mà khi bị xâm phạm sẽ gây ảnh hưởng trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân,. Các loại dữ liệu này thuộc danh mục do Chính phủ ban hành,. Dựa trên các quy định chuyên ngành trong Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025 và định hướng của cơ quan chức năng, dữ liệu cá nhân nhạy cảm bao gồm các loại thông tin trọng yếu sau:
- Thông tin sức khỏe, y tế: Hồ sơ bệnh án, thông tin sức khỏe cá nhân được thu thập bởi các cơ sở y tế hoặc tổ chức cung cấp dịch vụ bảo hiểm sức khỏe, bảo hiểm nhân thọ,.
- Thông tin tài chính, ngân hàng và tín dụng: Thông tin về tài khoản ngân hàng, thông tin tài chính cá nhân, thông tin tín dụng, điểm xếp hạng tín dụng và mức độ tín nhiệm,,,,.
- Dữ liệu vị trí cá nhân: Đây là dữ liệu được xác định thông qua công nghệ định vị để biết vị trí chính xác và giúp xác định một con người cụ thể,.
- Dữ liệu sinh trắc học: Bao gồm các dữ liệu về thuộc tính vật lý, đặc điểm sinh học cá biệt và ổn định của một người dùng để xác định danh tính người đó,. Tiêu biểu có thể kể đến dữ liệu về khuôn mặt, mống mắt, vân tay và giọng nói. Theo đại diện Bộ Công an, dữ liệu sinh trắc học giọng nói, mống mắt là những thông tin đặc biệt nhạy cảm, đòi hỏi phải được quản lý và bảo mật chặt chẽ.
Đối với việc xử lý dữ liệu cá nhân nhạy cảm, các tổ chức, doanh nghiệp phải tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn an toàn, phân quyền truy cập, áp dụng các biện pháp bảo mật vật lý cho thiết bị lưu trữ và có hệ thống theo dõi phòng ngừa, phát hiện sự cố,,,.
Khi nào được xử lý dữ liệu cá nhân mà KHÔNG CẦN chủ thể đồng ý?
Nguyên tắc tối thượng trong bảo vệ dữ liệu là mọi hoạt động thu thập, phân tích, công khai hay chuyển giao dữ liệu đều phải có sự đồng ý rõ ràng, tự nguyện của chủ thể dữ liệu,,. Tuy nhiên, để đảm bảo lợi ích quốc gia, an ninh trật tự và giải quyết các tình huống khẩn cấp, Điều 19 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025 đã quy định cụ thể các trường hợp cơ quan, tổ chức, cá nhân được phép xử lý dữ liệu cá nhân mà không cần sự đồng ý của chủ thể, bao gồm:
Thứ nhất, trong các tình huống cấp bách bảo vệ tính mạng, sức khỏe và quyền lợi hợp pháp: Việc xử lý dữ liệu được phép tiến hành để bảo vệ tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, quyền và lợi ích hợp pháp của chính chủ thể dữ liệu hoặc của người khác trong trường hợp cấp bách.
Ngoài ra, có thể xử lý dữ liệu nhằm bảo vệ quyền, lợi ích chính đáng của mình, của người khác hoặc lợi ích của Nhà nước một cách cần thiết trước những hành vi xâm phạm,. Tuy nhiên, bên kiểm soát và xử lý dữ liệu phải có trách nhiệm chứng minh tính cấp bách của trường hợp này,.
Thứ hai, để giải quyết tình trạng khẩn cấp và bảo vệ an ninh quốc gia: Xử lý dữ liệu không cần đồng ý nhằm giải quyết các tình trạng khẩn cấp, ứng phó với nguy cơ đe dọa an ninh quốc gia (ngay cả khi chưa đến mức ban bố tình trạng khẩn cấp), phòng chống bạo loạn, khủng bố, phòng chống tội phạm và các hành vi vi phạm pháp luật,.
Thứ ba, phục vụ hoạt động của cơ quan nhà nước: Nhằm đáp ứng yêu cầu hoạt động của các cơ quan nhà nước và hoạt động quản lý nhà nước theo quy định của pháp luật,. Đơn cử, cơ quan Đảng, Nhà nước có thẩm quyền được phân tích, tổng hợp dữ liệu cá nhân để phục vụ công tác lãnh đạo, chỉ đạo và phát triển kinh tế – xã hội,.
Thứ tư, thực hiện nghĩa vụ thỏa thuận/hợp đồng: Dữ liệu cá nhân có thể được xử lý để thực hiện các thỏa thuận mà chủ thể dữ liệu cá nhân đã cam kết với cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan theo quy định của pháp luật,.
Thứ năm, ghi âm, ghi hình tại nơi công cộng: Một ngoại lệ đáng chú ý khác (được quy định tại Điều 32) là việc thu thập, ghi âm, ghi hình tại nơi công cộng hoặc trong các hoạt động công cộng (như hội nghị, thể thao, biểu diễn nghệ thuật). Hoạt động này không cần sự đồng ý nếu nhằm mục đích bảo vệ quốc phòng, an ninh, trật tự xã hội và không làm tổn hại đến danh dự, uy tín của người bị ghi hình.
Lưu ý: Khi thực hiện xử lý dữ liệu trong các trường hợp không cần đồng ý này, cơ quan/tổ chức liên quan bắt buộc phải thiết lập cơ chế giám sát khắt khe, bao gồm việc xây dựng quy trình, thường xuyên đánh giá rủi ro, kiểm tra định kỳ và có cơ chế tiếp nhận phản ánh, kiến nghị từ xã hội,,,.
Kết luận: Chủ động thích ứng với Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025
Sự ra đời của Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025 đánh dấu một bước ngoặt lớn trong hành lang pháp lý về an toàn không gian mạng tại Việt Nam. Không chỉ đưa ra mức phạt lên đến 3 tỷ đồng hoặc tính theo tỷ lệ phần trăm doanh thu, đạo luật này còn siết chặt trách nhiệm của các bên trong tuyển dụng lao động, kinh doanh dịch vụ quảng cáo và vận hành các nền tảng mạng xã hội trực tuyến.
Ví dụ, các công ty kinh doanh dịch vụ quảng cáo không được thu thập dữ liệu bằng cách theo dõi thiết bị người dùng nếu chưa được đồng ý, và buộc phải có tính năng cho phép người dùng từ chối nhận thông tin quảng cáo.
Đối với nền tảng mạng xã hội, pháp luật nghiêm cấm yêu cầu người dùng cung cấp đầy đủ giấy tờ tùy thân để xác thực, cấm nghe lén, ghi âm cuộc gọi hay đọc tin nhắn khi chưa được cho phép,. Thậm chí, việc xử lý dữ liệu cá nhân thông qua AI, Chuỗi khối (Blockchain) và Điện toán đám mây cũng phải thực hiện phân loại theo mức độ rủi ro,.
Với những thay đổi mang tính toàn diện này, cả người dân, doanh nghiệp và các tổ chức cần nhanh chóng tìm hiểu, rà soát lại toàn bộ quy trình thu thập, lưu trữ, và sử dụng dữ liệu để đảm bảo tuân thủ tuyệt đối trước khi Luật chính thức có hiệu lực vào ngày 01/01/2026,. Tôn trọng dữ liệu cá nhân không chỉ là cách để doanh nghiệp tránh được các chế tài xử phạt nặng nề, mà còn là nền tảng để xây dựng niềm tin vững chắc đối với khách hàng trong kỷ nguyên số.
Bài viết có sự tham khảo từ: LUẬT BẢO VỆ DỮ LIỆU CÁ NHÂN
Tham khảo thêm bài viết của chúng tôi: https://htllaw.com.vn/thu-nhap-vang-lai-tu-3-trieu-khau-tru-thue-nam-2026
