Thực trạng tin giả lan truyền mạnh trên không gian mạng
Sự phát triển của các nền tảng mạng xã hội như Facebook, TikTok, YouTube hay Zalo đã giúp việc tiếp cận và chia sẻ thông tin trở nên nhanh chóng hơn bao giờ hết. Tuy nhiên, đi kèm với đó là tình trạng phát tán tin giả, thông tin chưa được kiểm chứng, thông tin xuyên tạc hoặc bịa đặt nhằm câu view, câu tương tác hoặc phục vụ các mục đích cá nhân.
Trong thời gian qua, nhiều trường hợp đăng tải thông tin sai sự thật liên quan đến dịch bệnh, thiên tai, tai nạn, đời tư cá nhân, hoạt động của cơ quan nhà nước đã gây hoang mang dư luận, ảnh hưởng nghiêm trọng đến an ninh trật tự và quyền lợi hợp pháp của tổ chức, cá nhân.
Nhằm tăng cường quản lý không gian mạng và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, pháp luật Việt Nam đã bổ sung nhiều quy định mới với mức chế tài ngày càng nghiêm khắc.
Hành vi đăng tin giả được hiểu như thế nào?
Có thể hiểu tin giả là những thông tin không đúng sự thật, chưa được kiểm chứng hoặc bị bóp méo nội dung nhưng vẫn được đăng tải, chia sẻ rộng rãi trên môi trường mạng.
Các hành vi thường gặp bao gồm:
- Bịa đặt sự kiện, vụ việc không có thật.
- Đăng tải thông tin sai sự thật về cá nhân, doanh nghiệp hoặc cơ quan nhà nước.
- Cắt ghép hình ảnh, video nhằm tạo nội dung sai lệch.
- Chia sẻ lại các bài viết chưa được kiểm chứng từ nguồn không chính thống.
- Tung tin thất thiệt gây hoang mang dư luận.
- Livestream hoặc đăng video chứa nội dung bịa đặt nhằm thu hút lượt xem.
Nhiều người cho rằng chỉ người tạo ra tin giả mới bị xử lý. Tuy nhiên, trên thực tế, người chia sẻ hoặc phát tán lại thông tin sai sự thật cũng có thể bị xử phạt nếu gây ra hậu quả hoặc làm lan truyền thông tin vi phạm.
Căn cứ pháp lý xử phạt hành vi đăng tin giả trên mạng xã hội
Hiện nay, hành vi đăng tải thông tin sai sự thật trên môi trường mạng được điều chỉnh bởi nhiều văn bản pháp luật khác nhau.
Cụ thể, theo Điều 8 của Luật An ninh mạng năm 2018, hành vi sử dụng không gian mạng để đăng tải thông tin sai sự thật, xuyên tạc, gây hoang mang trong Nhân dân hoặc gây thiệt hại cho hoạt động kinh tế – xã hội là hành vi bị nghiêm cấm.
Ngoài ra, Điều 16 Luật An ninh mạng năm 2018 cũng quy định việc ngăn chặn và xử lý các thông tin có nội dung bịa đặt, sai sự thật, xâm phạm danh dự, nhân phẩm, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân.
Bên cạnh đó, việc xử phạt vi phạm hành chính còn được áp dụng theo Nghị định 15/2020/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông và công nghệ thông tin.
Mức phạt hành chính đối với hành vi đăng tin giả
Theo điểm a khoản 1 Điều 101 của Nghị định 15/2020/NĐ-CP, cá nhân có hành vi cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, thông tin sai sự thật, thông tin xuyên tạc, vu khống hoặc xúc phạm uy tín của cơ quan, tổ chức, danh dự, nhân phẩm của cá nhân có thể bị phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 20 triệu đồng.
Đối với tổ chức vi phạm, mức phạt có thể gấp đôi theo quy định của pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính.
Ngoài hình phạt tiền, cơ quan chức năng còn có thể áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả như:
- Buộc gỡ bỏ thông tin vi phạm.
- Buộc cải chính thông tin sai sự thật.
- Buộc thu hồi tên miền hoặc đình chỉ hoạt động trong một số trường hợp theo quy định.
Khi nào bị truy cứu trách nhiệm hình sự?
Không phải mọi trường hợp đăng tin giả đều bị xử lý hình sự. Tuy nhiên, nếu hành vi có tính chất nghiêm trọng, gây thiệt hại lớn hoặc xâm phạm đến quyền, lợi ích hợp pháp của người khác thì người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Tội vu khống
Theo Điều 156 của Bộ luật Hình sự năm 2015, người nào bịa đặt hoặc loan truyền những điều biết rõ là sai sự thật nhằm xúc phạm nghiêm trọng danh dự, nhân phẩm hoặc gây thiệt hại đến quyền và lợi ích hợp pháp của người khác có thể bị phạt tiền đến 50 triệu đồng, phạt cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù đến 07 năm.
Tội làm nhục người khác
Theo Điều 155 của Bộ luật Hình sự năm 2015, trường hợp sử dụng mạng xã hội để xúc phạm nghiêm trọng danh dự, nhân phẩm của người khác thì có thể bị phạt tù đến 05 năm.
Tội đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin mạng máy tính, mạng viễn thông
Theo Điều 288 của Bộ luật Hình sự năm 2015, người nào đưa lên mạng máy tính hoặc mạng viễn thông các thông tin trái pháp luật gây ảnh hưởng xấu đến xã hội hoặc gây thiệt hại lớn có thể bị phạt tiền đến 1 tỷ đồng hoặc phạt tù đến 07 năm.
Người chia sẻ lại tin giả có bị xử phạt không?
Đây là vấn đề rất nhiều người nhầm lẫn.
Pháp luật hiện hành không chỉ xử lý người trực tiếp tạo ra nội dung sai sự thật mà còn có thể xử lý người cố ý phát tán, lan truyền hoặc chia sẻ thông tin vi phạm.
Trong trường hợp người dùng biết rõ nội dung là sai sự thật nhưng vẫn tiếp tục đăng tải hoặc chia sẻ làm ảnh hưởng đến xã hội, cơ quan chức năng hoàn toàn có căn cứ để xem xét xử phạt theo quy định pháp luật.
Do đó, việc chia sẻ lại một bài viết trên mạng xã hội không đồng nghĩa với việc được miễn trách nhiệm pháp lý.
Người dân cần làm gì để tránh vi phạm?
Để hạn chế nguy cơ bị xử phạt, người sử dụng mạng xã hội nên:
- Kiểm tra nguồn tin trước khi đăng tải.
- Chỉ tiếp nhận thông tin từ các cơ quan báo chí chính thống.
- Không chia sẻ các bài viết có nội dung giật gân, kích động khi chưa xác minh.
- Không đăng tải thông tin liên quan đến đời tư người khác khi chưa được đồng ý.
- Thận trọng với các hình ảnh, video đã qua chỉnh sửa hoặc cắt ghép.
- Chủ động gỡ bỏ nội dung nếu phát hiện thông tin sai lệch.
Trong thời đại số, chỉ một cú nhấp chuột cũng có thể dẫn đến hậu quả pháp lý rất lớn nếu người dùng thiếu cẩn trọng.
Kết luận
Việc đăng tải hoặc chia sẻ thông tin sai sự thật trên mạng xã hội không còn đơn thuần là hành vi thiếu ý thức mà có thể trở thành hành vi vi phạm pháp luật. Tùy theo tính chất, mức độ vi phạm, người thực hiện hành vi có thể bị xử phạt hành chính đến hàng chục triệu đồng, buộc gỡ bỏ thông tin vi phạm, thậm chí bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự. Vì vậy, mỗi người dùng mạng xã hội cần nâng cao ý thức pháp luật, kiểm chứng thông tin trước khi đăng tải hoặc chia sẻ nhằm góp phần xây dựng môi trường mạng an toàn, lành mạnh và đúng pháp luật.
https://www.canva.com/design/DAGr6OW5Hb4/QrlaUhVUtnSFBdlFM6miQ/edit
https://htllaw.com.vn/vp-thua-phat-lai-doi-thanh-vp-thi-hanh-an-dan-su
