Những vụ việc gây tai nạn giao thông rồi tiếp tục thực hiện hành vi nhằm tước đoạt tính mạng nạn nhân để bỏ trốn đang trở thành vấn đề gây phẫn nộ trong xã hội. Đây không còn là một vụ va chạm giao thông thông thường mà có dấu hiệu của nhiều tội phạm đặc biệt nghiêm trọng theo quy định của Bộ luật Hình sự hiện hành. Thực tế cho thấy, có không ít trường hợp người điều khiển phương tiện sau khi gây tai nạn vì lo sợ trách nhiệm pháp lý, sợ bồi thường hoặc hoảng loạn nên đã tiếp tục cán qua người bị nạn, bỏ mặc nạn nhân trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng hoặc nhanh chóng rời khỏi hiện trường nhằm che giấu hành vi vi phạm. Những hành vi này không chỉ vi phạm nghiêm trọng đạo đức xã hội mà còn có thể khiến người vi phạm phải đối mặt với mức án đặc biệt nghiêm khắc.
Gây tai nạn giao thông nhưng tiếp tục tước đoạt tính mạng nạn nhân không còn là lỗi vô ý
Theo quy định pháp luật, phần lớn các vụ tai nạn giao thông thông thường xuất phát từ lỗi vô ý do thiếu quan sát, vi phạm tốc độ, sử dụng rượu bia hoặc không chấp hành quy định an toàn giao thông. Tuy nhiên, khi người gây tai nạn nhận thức được nạn nhân còn sống nhưng vẫn tiếp tục thực hiện hành vi nhằm làm nạn nhân tử vong thì bản chất vụ việc đã thay đổi hoàn toàn.
Lúc này, hành vi không còn được xem là “tai nạn giao thông ngoài ý muốn” mà có thể bị xác định là hành vi cố ý tước đoạt tính mạng người khác. Đây là căn cứ quan trọng để cơ quan điều tra xem xét xử lý về Tội giết người theo Điều 123 Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi, bổ sung 2017.
Trong nhiều vụ án thực tế, chỉ vì muốn trốn tránh trách nhiệm bồi thường hoặc sợ bị xử lý hình sự mà người gây tai nạn đã lựa chọn cách thức cực đoan như:
- Tiếp tục điều khiển xe cán qua nạn nhân thêm nhiều lần;
- Kéo lê nạn nhân khỏi hiện trường;
- Bỏ mặc nạn nhân trong tình trạng nguy kịch mà không gọi cấp cứu;
- Nhanh chóng xóa dấu vết rồi bỏ trốn;
- Che giấu phương tiện hoặc thay đổi hiện trường nhằm né tránh trách nhiệm.
Những hành vi trên có thể được xem là tình tiết thể hiện ý thức chủ quan muốn tước đoạt tính mạng người khác hoặc cố tình để mặc hậu quả chết người xảy ra.
Tội giết người theo Điều 123 Bộ luật Hình sự có mức phạt như thế nào?
Theo Điều 123 Bộ luật Hình sự 2015, người nào cố ý giết người có thể bị:
- Phạt tù từ 12 năm đến 20 năm;
- Phạt tù chung thân;
- Hoặc tử hình.
Đặc biệt, hành vi giết người nhằm che giấu tội phạm khác hoặc để trốn tránh trách nhiệm là tình tiết định khung tăng nặng rất nghiêm trọng.
Trong trường hợp gây tai nạn rồi cố ý làm nạn nhân tử vong để không phải bồi thường hoặc để tránh bị phát hiện vi phạm như sử dụng rượu bia, ma túy, không có giấy phép lái xe… thì cơ quan tiến hành tố tụng có thể xem xét áp dụng khung hình phạt cao.
Ngoài ra, nếu hành vi được thực hiện một cách man rợ, côn đồ hoặc bỏ mặc nạn nhân giữa đường trong điều kiện nguy hiểm thì đây cũng là các yếu tố bất lợi khi quyết định hình phạt.
Gây tai nạn giao thông rồi bỏ trốn bị xử lý thế nào?
Không ít người cho rằng chỉ cần rời khỏi hiện trường thì sẽ tránh được trách nhiệm pháp lý. Tuy nhiên, pháp luật Việt Nam quy định rất nghiêm khắc đối với hành vi bỏ trốn sau tai nạn.
Theo Điều 260 Bộ luật Hình sự 2015 về Tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ, người tham gia giao thông gây hậu quả nghiêm trọng có thể bị phạt tù đến 15 năm.
Đáng chú ý, hành vi:
- Bỏ trốn để trốn tránh trách nhiệm;
- Không cứu giúp người bị nạn;
- Sử dụng rượu bia hoặc chất kích thích;
- Không có giấy phép lái xe;
- Gây hậu quả chết nhiều người
đều là các tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự.
Điều này đồng nghĩa với việc người gây tai nạn sau khi bỏ trốn không những không thoát khỏi trách nhiệm mà còn có thể bị xử lý nghiêm khắc hơn so với trường hợp chủ động cứu giúp nạn nhân và hợp tác với cơ quan chức năng.
Không cứu giúp người bị nạn cũng có thể cấu thành tội phạm
Trong nhiều vụ việc, dù không trực tiếp có hành vi giết người nhưng việc bỏ mặc nạn nhân trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng vẫn có thể bị xử lý hình sự.
Theo Điều 132 Bộ luật Hình sự 2015 về Tội không cứu giúp người đang ở trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng, người nào thấy người khác đang nguy hiểm đến tính mạng mà có điều kiện cứu giúp nhưng cố ý không cứu dẫn đến hậu quả chết người thì có thể bị:
- Phạt cải tạo không giam giữ;
- Hoặc phạt tù đến 05 năm.
Đối với người trực tiếp gây ra tai nạn, nghĩa vụ cứu giúp càng được đặt ra nghiêm ngặt hơn. Trong trường hợp người gây tai nạn hoàn toàn có điều kiện gọi cấp cứu hoặc đưa nạn nhân đi bệnh viện nhưng lại bỏ mặc để nạn nhân tử vong thì đây là căn cứ quan trọng để xem xét trách nhiệm hình sự.
Có thể bị xử lý đồng thời nhiều tội danh
Một trong những vấn đề pháp lý đáng chú ý là người gây tai nạn rồi cố ý làm chết nạn nhân có thể bị xử lý đồng thời nhiều tội danh khác nhau.
Tùy từng vụ việc cụ thể, cơ quan tiến hành tố tụng có thể xem xét:
- Tội giết người theo Điều 123 Bộ luật Hình sự;
- Tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ theo Điều 260;
- Tội không cứu giúp người đang ở trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng theo Điều 132;
- Các tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự theo Điều 52 Bộ luật Hình sự.
Việc định tội sẽ căn cứ vào:
- Camera giám sát;
- Dấu vết hiện trường;
- Kết quả khám nghiệm tử thi;
- Lời khai nhân chứng;
- Hành vi cụ thể của người điều khiển phương tiện sau tai nạn;
- Ý thức chủ quan của người thực hiện hành vi.
Nếu chứng minh được người gây tai nạn biết rõ nạn nhân còn khả năng sống nhưng vẫn cố tình thực hiện hành vi làm nạn nhân tử vong thì việc truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội giết người là hoàn toàn có căn cứ.
Trách nhiệm bồi thường dân sự vẫn phải thực hiện
Ngoài trách nhiệm hình sự, người gây tai nạn còn phải bồi thường toàn bộ thiệt hại cho gia đình nạn nhân theo quy định của Bộ luật Dân sự.
Các khoản bồi thường có thể bao gồm:
- Chi phí cấp cứu và điều trị;
- Chi phí mai táng;
- Tiền cấp dưỡng cho người mà nạn nhân có nghĩa vụ nuôi dưỡng;
- Thu nhập bị mất hoặc giảm sút;
- Khoản bù đắp tổn thất tinh thần;
- Các chi phí phát sinh hợp lý khác.
Trong nhiều vụ việc nghiêm trọng, số tiền bồi thường có thể rất lớn và không làm mất đi trách nhiệm hình sự mà người vi phạm phải gánh chịu.
Cảnh báo pháp lý đối với người tham gia giao thông
Tai nạn giao thông có thể xảy ra ngoài ý muốn, tuy nhiên thái độ xử lý sau tai nạn mới là yếu tố quyết định hậu quả pháp lý nghiêm trọng đến đâu. Pháp luật luôn có sự phân hóa giữa hành vi vô ý gây tai nạn với hành vi cố ý tước đoạt tính mạng người khác hoặc bỏ mặc người bị nạn.
Người tham gia giao thông khi xảy ra va chạm cần:
- Bình tĩnh dừng xe;
- Bảo vệ hiện trường;
- Gọi cấp cứu ngay lập tức;
- Hỗ trợ người bị nạn trong khả năng có thể;
- Trình báo cơ quan công an;
- Hợp tác trong quá trình giải quyết vụ việc.
Việc bỏ trốn, che giấu hành vi hoặc tiếp tục gây nguy hiểm cho nạn nhân không chỉ khiến trách nhiệm pháp lý nặng hơn mà còn có thể đẩy người vi phạm đối mặt với mức án tù chung thân hoặc tử hình theo quy định của pháp luật Việt Nam.
https://www.canva.com/design/DAGr6OW5Hb4/QrlaUhVUtnSFBdlFM6miQ/edit
https://htllaw.com.vn/vp-thua-phat-lai-doi-thanh-vp-thi-hanh-an-dan-su
