Tội phạm ma túy hiện nay không chỉ dừng lại ở hành vi mua bán, tàng trữ hay vận chuyển trái phép chất ma túy mà còn kéo theo nhiều hành vi tiếp tay, che giấu, bao che nhằm giúp người phạm tội tránh sự phát hiện của cơ quan chức năng. Trên thực tế, nhiều người vì tâm lý nể nang, giúp đỡ người quen hoặc thiếu hiểu biết pháp luật đã vô tình thực hiện các hành vi che giấu, chứa chấp, cất giữ tang vật liên quan đến ma túy và phải đối mặt với trách nhiệm hình sự rất nghiêm khắc.
Thực tế cho thấy, nhiều cá nhân vì tâm lý nể nang, giúp đỡ người quen hoặc thiếu hiểu biết pháp luật đã vô tình tiếp tay cho hành vi phạm tội. Có trường hợp chỉ nghĩ đơn giản là “cho ở nhờ vài hôm”, “giữ hộ đồ”, “xóa giúp dữ liệu điện thoại”, “đưa đi trốn” nhưng cuối cùng vẫn bị khởi tố hình sự do liên quan đến hành vi che giấu hoặc đồng phạm trong vụ án ma túy.
Trong bối cảnh Nhà nước đang tăng cường đấu tranh phòng chống tội phạm ma túy, việc hiểu rõ các quy định pháp luật liên quan đến hành vi bao che vận chuyển trái phép chất ma túy là điều đặc biệt cần thiết.
Vận chuyển trái phép chất ma túy là gì?
Theo Điều 250 Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017, vận chuyển trái phép chất ma túy là hành vi chuyển dịch bất hợp pháp chất ma túy từ nơi này đến nơi khác dưới bất kỳ hình thức nào mà không được cơ quan có thẩm quyền cho phép.
Hành vi vận chuyển có thể được thực hiện bằng nhiều phương thức:
- Mang theo người;
- Giấu trong phương tiện giao thông;
- Chuyển phát nhanh;
- Gửi hàng hóa;
- Vận chuyển thuê;
- Cất giấu trong vali, túi xách hoặc hàng hóa khác nhằm qua mắt cơ quan chức năng.
Theo quy định hiện hành, đây là tội phạm đặc biệt nghiêm trọng với các mức hình phạt rất nặng:
- Phạt tù từ 02 năm đến 07 năm đối với trường hợp cơ bản;
- Phạt tù từ 07 năm đến 15 năm nếu có tình tiết tăng nặng;
- Phạt tù từ 15 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân đối với lượng ma túy lớn;
- Trường hợp đặc biệt nghiêm trọng có thể bị tử hình.
Mức hình phạt được xác định dựa trên:
- Loại ma túy;
- Khối lượng ma túy;
- Vai trò của người phạm tội;
- Tính chất chuyên nghiệp;
- Mức độ nguy hiểm cho xã hội.
Chính vì đây là loại tội phạm đặc biệt nghiêm trọng nên các hành vi liên quan như bao che, che giấu, tiếp tay cũng bị xử lý rất nghiêm khắc.
Bao che hành vi vận chuyển ma túy được hiểu như thế nào?
Theo quy định của Bộ luật Hình sự, hành vi bao che có thể được hiểu là việc một người biết rõ hành vi phạm tội nhưng vẫn cố tình:
- Che giấu người phạm tội;
- Che giấu tang vật;
- Giúp tiêu hủy chứng cứ;
- Tạo điều kiện để người phạm tội bỏ trốn;
- Hoặc thực hiện các hành vi nhằm cản trở hoạt động điều tra, truy tố, xét xử của cơ quan chức năng.
Nhiều người thường nhầm lẫn rằng chỉ khi trực tiếp vận chuyển ma túy mới bị xử lý hình sự. Tuy nhiên, trên thực tế, nếu có hành vi giúp sức hoặc hỗ trợ sau khi biết rõ hành vi phạm tội thì vẫn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Ví dụ:
- Cho đối tượng vận chuyển ma túy ở nhờ để tránh công an kiểm tra;
- Cất giữ ma túy hộ;
- Đốt bỏ giấy tờ, điện thoại liên quan;
- Cảnh giới khi giao nhận ma túy;
- Dùng xe chở người phạm tội bỏ trốn;
- Xóa camera an ninh để tránh bị phát hiện;
- Nhận tiền để che giấu hành vi phạm tội.
Đây đều là các hành vi có khả năng bị xử lý hình sự nếu đủ căn cứ chứng minh yếu tố cố ý.
Căn cứ pháp lý xử lý hành vi bao che ma túy
Điều 389 Bộ luật Hình sự 2015 – Tội che giấu tội phạm
Điều 389 Bộ luật Hình sự quy định:
“Người nào không hứa hẹn trước mà che giấu người phạm tội, dấu vết, tang vật của tội phạm hoặc có hành vi khác cản trở việc phát hiện, điều tra, xử lý người phạm tội thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội che giấu tội phạm.”
Như vậy, dù không trực tiếp vận chuyển ma túy nhưng nếu:
- Biết rõ có hành vi phạm tội;
- Sau đó thực hiện hành vi che giấu hoặc giúp đối tượng trốn tránh,
thì vẫn có thể bị xử lý hình sự.
Mức hình phạt áp dụng gồm:
- Phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm;
- Hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 05 năm.
Đối với các vụ án ma túy lớn, hành vi che giấu thường bị đánh giá nghiêm trọng do ảnh hưởng trực tiếp đến công tác đấu tranh phòng chống tội phạm.
Trường hợp bị xem là đồng phạm vận chuyển trái phép chất ma túy
Ranh giới giữa “che giấu tội phạm” và “đồng phạm” trong các vụ án ma túy là vấn đề đặc biệt quan trọng.
Theo Điều 17 Bộ luật Hình sự 2015:
“Đồng phạm là trường hợp có hai người trở lên cố ý cùng thực hiện một tội phạm.”
Nếu một người:
- Biết trước kế hoạch vận chuyển ma túy;
- Chủ động hỗ trợ từ đầu;
- Chuẩn bị phương tiện;
- Liên hệ địa điểm giao nhận;
- Nhận hàng;
- Cảnh giới;
- Hoặc tham gia phân chia lợi ích,
thì có thể bị xác định là đồng phạm.
Khi đó, người giúp sức sẽ bị xử lý trực tiếp theo Điều 250 Bộ luật Hình sự về Tội vận chuyển trái phép chất ma túy chứ không còn là hành vi che giấu đơn thuần nữa.
Đây là điểm rất nguy hiểm bởi mức án dành cho đồng phạm trong các vụ án ma túy thường cực kỳ nghiêm khắc, có thể lên tới:
- 20 năm tù;
- Tù chung thân;
- Hoặc tử hình.
Trong thực tiễn xét xử, nhiều trường hợp chỉ vì “đi cùng”, “giữ hộ”, “cảnh giới” nhưng do biết rõ mục đích vận chuyển ma túy nên vẫn bị xem là đồng phạm.
Không tố giác tội phạm ma túy có bị xử lý không?
Ngoài hành vi bao che, người biết rõ hành vi vận chuyển ma túy mà cố tình im lặng cũng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Theo Điều 390 Bộ luật Hình sự 2015:
Người nào biết rõ tội phạm đang được chuẩn bị, đang thực hiện hoặc đã thực hiện mà không tố giác thì có thể bị:
- Cảnh cáo;
- Phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm;
- Hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.
Đối với tội phạm ma túy, cơ quan chức năng thường xem xét rất nghiêm trách nhiệm của những người liên quan bởi đây là loại tội phạm nguy hiểm, ảnh hưởng lớn đến an ninh trật tự xã hội.
Những trường hợp dễ vô tình vi phạm pháp luật
Rất nhiều người hiện nay vô tình liên đới trách nhiệm hình sự do thiếu hiểu biết pháp luật. Một số tình huống thực tế thường gặp gồm:
- Cho người quen mượn xe mà biết có dấu hiệu vận chuyển ma túy;
- Nhận giao hàng thuê nhưng không kiểm tra nguồn gốc;
- Giữ hộ vali, túi xách có chứa ma túy;
- Chuyển tiền hộ liên quan đến giao dịch ma túy;
- Cho thuê nhà nhưng biết rõ đối tượng sử dụng để cất giấu ma túy;
- Cảnh giới khi giao nhận hàng;
- Xóa tin nhắn, camera, dữ liệu liên quan vụ án.
Nhiều người cho rằng mình “không trực tiếp cầm ma túy” nên sẽ không bị xử lý. Tuy nhiên, chỉ cần cơ quan điều tra chứng minh được yếu tố biết rõ và cố ý hỗ trợ thì hoàn toàn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Vì sao pháp luật xử lý rất nghiêm các hành vi bao che ma túy?
Ma túy là nguyên nhân kéo theo hàng loạt loại tội phạm nguy hiểm khác như:
- Giết người;
- Cướp tài sản;
- Bạo lực;
- Mua bán người;
- Rửa tiền;
- Tổ chức tội phạm xuyên quốc gia.
Các đường dây ma túy thường hoạt động có tổ chức và có nhiều người tham gia hỗ trợ, che giấu. Nếu pháp luật chỉ xử lý người trực tiếp vận chuyển mà bỏ qua người bao che thì sẽ gây khó khăn rất lớn cho công tác điều tra và đấu tranh phòng chống tội phạm.
Do đó, việc xử lý nghiêm người che giấu, tiếp tay hoặc không tố giác là cần thiết nhằm:
- Ngăn chặn tội phạm;
- Răn đe xã hội;
- Bảo vệ an ninh trật tự;
- Hạn chế sự phát triển của các đường dây ma túy.
Người dân cần làm gì để tránh liên đới trách nhiệm hình sự?
Để tránh vô tình vi phạm pháp luật, mỗi cá nhân cần:
- Không nhận vận chuyển hàng hóa không rõ nguồn gốc;
- Không giữ hộ đồ vật đáng ngờ;
- Không cho thuê nhà, xe khi chưa xác minh rõ thông tin;
- Không tham gia giao nhận hàng hóa thuê với mức tiền bất thường;
- Chủ động tố giác khi phát hiện dấu hiệu liên quan đến ma túy;
- Hợp tác với cơ quan chức năng khi được yêu cầu.
Trong thực tế, có rất nhiều vụ án mà bị can ban đầu chỉ nghĩ mình “giúp đỡ người quen” nhưng cuối cùng phải chịu trách nhiệm hình sự với mức án rất nặng.
Kết luận
Bao che hành vi vận chuyển trái phép chất ma túy là hành vi đặc biệt nguy hiểm và có thể bị xử lý nghiêm theo quy định của Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi, bổ sung 2017. Tùy tính chất và mức độ tham gia, người vi phạm có thể bị xử lý về:
- Tội che giấu tội phạm theo Điều 389;
- Tội không tố giác tội phạm theo Điều 390;
- Hoặc bị xem là đồng phạm theo Điều 17 và Điều 250 Bộ luật Hình sự.
Việc hiểu rõ quy định pháp luật không chỉ giúp cá nhân bảo vệ bản thân trước các rủi ro pháp lý mà còn góp phần nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng chống tội phạm ma túy trong xã hội hiện nay.
https://www.canva.com/design/DAGr6OW5Hb4/QrlaUhVUtnSFBdlFM6miQ/edit
https://htllaw.com.vn/vp-thua-phat-lai-doi-thanh-vp-thi-hanh-an-dan-su
