Trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của các ngành công nghiệp và nông nghiệp, nhu cầu sử dụng nguyên liệu hóa chất tại Việt Nam liên tục tăng cao. Để đáp ứng nguồn cung, lượng hóa chất nhập khẩu từ các thị trường như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan… ngày càng khổng lồ. Tuy nhiên, hóa chất là một mặt hàng kinh doanh đặc thù, có tính rủi ro cao đối với sức khỏe con người, an ninh quốc gia và môi trường sinh thái, do đó luôn bị Nhà nước kiểm soát vô cùng khắt khe.
Đặc biệt, kể từ ngày 01/01/2026, Luật Hóa chất số 69/2025/QH15 đã chính thức có hiệu lực thi hành, thay thế hoàn toàn cho Luật Hóa chất 2007 trước đây. Sự thay đổi này kéo theo hàng loạt quy định mới về phân loại hóa chất, cấp phép nhập khẩu và quản lý an toàn. Nhằm giúp các doanh nghiệp tránh rủi ro pháp lý và lưu thông hàng hóa thuận lợi, Công ty Luật TNHH HTC Việt Nam xin gửi đến Quý khách hàng bài viết tư vấn chuyên sâu về Thủ tục nhập khẩu hóa chất để kinh doanh, sản xuất trong nước theo quy định pháp luật mới nhất.
CĂN CỨ PHÁP LÝ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG NHẬP KHẨU HÓA CHẤT NĂM 2026
Để tiến hành thủ tục nhập khẩu hóa chất hợp pháp, doanh nghiệp cần bám sát các văn bản quy phạm pháp luật đang có hiệu lực thi hành sau đây:
Luật Hóa chất số 69/2025/QH15 do Quốc hội ban hành ngày 14/06/2025 (có hiệu lực từ ngày 01/01/2026).
Nghị định 24/2026/NĐ-CP quy định các danh mục hoá chất thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Hóa chất.
Nghị định 25/2026/NĐ-CP hướng dẫn Luật Hóa chất về phát triển công nghiệp hóa chất và an toàn, an ninh hóa chất.
Nghị định 26/2026/NĐ-CP hướng dẫn Luật Hóa chất về quản lý hoạt động hóa chất và hóa chất nguy hiểm trong sản phẩm, hàng hóa.
Thông tư 01/2026/TT-BCT và Thông tư 02/2026/TT-BCT của Bộ Công Thương hướng dẫn chi tiết thi hành Luật Hóa chất.
PHÂN LOẠI HÓA CHẤT TRONG HOẠT ĐỘNG NHẬP KHẨU THEO LUẬT MỚI
Theo định nghĩa tại Luật Hóa chất 2025, hóa chất bao gồm chất, hỗn hợp chất tự nhiên hoặc được con người khai thác, tạo ra. Trước khi tiến hành nhập khẩu, doanh nghiệp bắt buộc phải tra cứu xem mặt hàng hóa chất của mình thuộc nhóm quản lý nào theo các Danh mục do Chính phủ ban hành.
Từ năm 2026, cơ chế quản lý hóa chất được phân chia thành các nhóm chính sau đây:
- Hóa chất có điều kiện Đây là các chất và hỗn hợp chất nguy hiểm thuộc Danh mục hóa chất sản xuất, kinh doanh có điều kiện do Chính phủ ban hành. Mọi hoạt động liên quan đến nhóm này phải tuân thủ nghiêm ngặt quy định về an toàn và bảo vệ môi trường.
- Hóa chất cần kiểm soát đặc biệt (Điểm mới quan trọng) Nhóm này bao gồm các hóa chất thuộc diện phải kiểm soát để thực thi các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên; hoặc các hóa chất có khả năng gây hại nghiêm trọng đến quốc phòng, an ninh, trật tự an toàn xã hội, sức khỏe con người và môi trường. Doanh nghiệp nhập khẩu nhóm này phải kiểm soát nghiêm ngặt số lượng, phòng chống thất thoát và chỉ được sử dụng đúng mục đích, quy mô, thời hạn ghi trong giấy phép.
- Hóa chất cấm Là những hóa chất nguy hiểm thuộc Danh mục hóa chất, khoáng vật cấm. Về nguyên tắc, tổ chức, cá nhân không được thực hiện hoạt động hóa chất đối với nhóm này, tuyệt đối cấm các hành vi tạm nhập, tái xuất, tạm xuất, tái nhập, chuyển khẩu hoặc quá cảnh hóa chất cấm. Việc nhập khẩu chỉ được phép trong những trường hợp cực kỳ hãn hữu và phải được cơ quan có thẩm quyền cấp phép chuyên biệt.
- Hóa chất mới Là những chất chưa có tên trong Danh mục hóa chất quốc gia hoặc danh mục hóa chất nước ngoài được cơ quan nhà nước Việt Nam thừa nhận.
CHI TIẾT THỦ TỤC VÀ ĐIỀU KIỆN NHẬP KHẨU ĐỐI VỚI TỪNG LOẠI HÓA CHẤT
Tương ứng với mỗi phân loại hóa chất nêu trên, pháp luật quy định thủ tục thông quan và xin giấy phép nhập khẩu hoàn toàn khác nhau quy định tại Điều 12 Luật Hóa chất 2025. Doanh nghiệp cần lưu ý các quy định sau:
- Thủ tục nhập khẩu Hóa chất có điều kiện
Đối với nhóm hàng hóa này, pháp luật không yêu cầu xin Giấy phép nhập khẩu cho từng lô hàng, nhưng chủ thể nhập khẩu phải đáp ứng điều kiện về tư cách kinh doanh. Cụ thể, các trường hợp được phép nhập khẩu bao gồm:
Tổ chức kinh doanh hóa chất có điều kiện được quyền nhập khẩu hóa chất dựa trên Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh hóa chất có điều kiện để phục vụ mục đích kinh doanh. Giấy chứng nhận này do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh cấp và có thời hạn sử dụng là 05 năm.
Tổ chức, cá nhân sử dụng hóa chất được phép trực tiếp nhập khẩu hóa chất có điều kiện để phục vụ cho mục đích sử dụng nội bộ của chính mình.
- Thủ tục nhập khẩu Hóa chất cần kiểm soát đặc biệt
Đây là nhóm hóa chất bị quản lý chặt chẽ nhất trong hoạt động thương mại. Việc nhập khẩu phải tuân thủ các quy định sau:
Đối với tổ chức kinh doanh: Phải có Giấy phép kinh doanh hóa chất cần kiểm soát đặc biệt (do Bộ, cơ quan ngang Bộ cấp, thời hạn 05 năm) VÀ phải xin Giấy phép nhập khẩu hóa chất cần kiểm soát đặc biệt để phục vụ mục đích kinh doanh.
Đối với tổ chức, cá nhân sử dụng: Phải thực hiện công bố loại hóa chất và mục đích sử dụng trên Cơ sở dữ liệu chuyên ngành hóa chất, sau đó xin Giấy phép nhập khẩu hóa chất cần kiểm soát đặc biệt để phục vụ cho mục đích sử dụng của mình.
📌 Lưu ý về Giấy phép nhập khẩu hóa chất cần kiểm soát đặc biệt:
Giấy phép này được cấp cho từng hóa đơn nhập khẩu và chỉ có thời hạn hiệu lực là 06 tháng kể từ ngày cấp.
Trong trường hợp Giấy phép hết hạn mà việc nhập khẩu chưa thực hiện xong, doanh nghiệp được quyền xin gia hạn. Tuy nhiên, chỉ được gia hạn 01 lần duy nhất với thời gian không quá 06 tháng.
Việc mua, bán hóa chất này sau khi nhập khẩu phải lập Phiếu kiểm soát mua, bán hóa chất theo quy định và xác thực dữ liệu trên hệ thống.
- Thủ tục nhập khẩu Hóa chất cấm
Việc nhập khẩu hóa chất cấm bị hạn chế tối đa. Hoạt động này chỉ được thực hiện theo Giấy phép nhập khẩu hóa chất cấm do cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp, phục vụ đúng các mục đích đặc biệt quy định tại Luật Đầu tư và Luật Quản lý ngoại thương.
Doanh nghiệp nhập khẩu phải có đầy đủ tài liệu pháp lý, cơ sở vật chất – kỹ thuật, và năng lực chuyên môn để tồn trữ, vận chuyển và sử dụng hóa chất cấm.
Giấy phép nhập khẩu hóa chất cấm được cấp cho từng lô hàng nhập khẩu và có thời hạn tối đa 06 tháng kể từ ngày cấp.
Tổ chức nhập khẩu hóa chất cấm phải lập sổ theo dõi chặt chẽ, nếu không sử dụng hết hóa chất cấm theo thời hạn giấy phép, bắt buộc phải làm thủ tục xuất khẩu trả lại hoặc tiến hành tiêu hủy theo đúng quy định pháp luật về bảo vệ môi trường.
- Thủ tục đăng ký Hóa chất mới
Nếu doanh nghiệp nhập khẩu một loại hóa chất chưa từng có mặt trên thị trường Việt Nam (hóa chất mới), hóa chất này không được phép nhập khẩu và lưu thông ngay.
Doanh nghiệp bắt buộc phải làm thủ tục Đăng ký hóa chất mới với cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Hồ sơ đăng ký bao gồm văn bản đề nghị và Kết quả đánh giá tính chất vật lý, hóa học, đặc tính nguy hiểm của hóa chất do các tổ chức thử nghiệm/đánh giá hợp chuẩn trong nước hoặc quốc tế (như OECD) thực hiện.
Sau khi được đăng ký thành công, hóa chất mới này sẽ được phân loại và quản lý nghiêm ngặt tương đương như đối với Hóa chất cần kiểm soát đặc biệt. Trong 05 năm đầu tiên kể từ ngày đăng ký, doanh nghiệp phải hằng năm báo cáo cập nhật tình hình hoạt động của hóa chất mới lên Cơ sở dữ liệu chuyên ngành hóa chất.
- Nghĩa vụ Khai báo hóa chất nhập khẩu
Khai báo hóa chất là thủ tục bắt buộc để cơ quan hải quan có cơ sở thông quan hàng hóa. Theo Khoản 6 Điều 12 Luật Hóa chất 2025, mọi tổ chức, cá nhân nhập khẩu hóa chất đều phải thực hiện khai báo hóa chất nhập khẩu, ngoại trừ 03 trường hợp được miễn trừ sau đây:
Miễn khai báo đối với tổ chức, cá nhân nhập khẩu Hóa chất cần kiểm soát đặc biệt.
Miễn khai báo đối với tổ chức nhập khẩu Hóa chất cấm.
Các trường hợp miễn trừ khác theo quy định cụ thể của Chính phủ. (Lưu ý: Sự thay đổi này giúp giảm thủ tục hành chính trùng lặp, vì các hóa chất kiểm soát đặc biệt và cấm đã bị quản lý rất chặt thông qua hệ thống Giấy phép nhập khẩu từng lô).
QUY ĐỊNH VỀ AN TOÀN VÀ PHÒNG NGỪA SỰ CỐ KHI NHẬP KHẨU HÓA CHẤT
Bên cạnh các thủ tục cấp phép hành chính, doanh nghiệp nhập khẩu và kinh doanh hóa chất phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về an toàn kỹ thuật để đảm bảo không xảy ra sự cố cháy nổ, rò rỉ hay ô nhiễm môi trường.
- Lập Phiếu an toàn hóa chất (SDS) Căn cứ Điều 25 Luật Hóa chất 2025, đối với các loại hóa chất có đặc tính nguy hiểm, tổ chức/cá nhân nhập khẩu bắt buộc phải lập Phiếu an toàn hóa chất ngay tại thời điểm nhập khẩu, trước khi đưa hóa chất vào sử dụng hoặc lưu thông trên thị trường. Doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm hoàn toàn về tính chính xác của các thông tin trong Phiếu an toàn. Khi tiến hành bán hóa chất cho các đối tác trong nước, doanh nghiệp nhập khẩu có nghĩa vụ cung cấp kèm theo Phiếu an toàn hóa chất này cho bên mua. Trường hợp phát hiện đặc tính nguy hiểm mới, phải lập tức sửa đổi, bổ sung Phiếu an toàn trước khi tiếp tục kinh doanh.
- Ghi nhãn và bao bì hóa chất nhập khẩu
Ghi nhãn: Tổ chức, cá nhân nhập khẩu có nghĩa vụ phân loại và ghi nhãn hóa chất theo quy tắc của Hệ thống hài hòa toàn cầu (GHS) và pháp luật về nhãn hàng hóa trước khi đưa ra thị trường.
Bao bì: Bao bì, thiết bị chứa hóa chất nhập khẩu phải tuân thủ theo khuyến cáo, yêu cầu của nhà sản xuất nước ngoài; bảo đảm chất liệu bao bì không bị chính hóa chất bên trong ăn mòn, phá hủy và tuyệt đối không rò rỉ trong quá trình vận chuyển, lưu kho.
- Kế hoạch và Biện pháp phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất Đây là quy định sống còn đối với các kho bãi tồn trữ hóa chất nhập khẩu:
Kế hoạch phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất: Áp dụng cho các cơ sở tồn trữ hóa chất có khối lượng lớn vượt ngưỡng quy định. Kế hoạch này phải được xây dựng từ khâu lập dự án và phải được cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền thẩm định, phê duyệt thì doanh nghiệp mới được phép đưa hóa chất vào tồn kho.
Biện pháp phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất: Áp dụng cho các cơ sở tồn trữ hóa chất nguy hiểm chưa đến mức phải lập Kế hoạch. Doanh nghiệp phải tự xây dựng và ban hành Biện pháp này trước khi thực hiện tồn trữ hóa chất. Đặc biệt, phương tiện vận chuyển hóa chất nguy hiểm từ cảng về kho cũng bắt buộc phải mang theo Biện pháp phòng ngừa ứng phó sự cố trong suốt quá trình di chuyển.
ĐIỀU KHOẢN CHUYỂN TIẾP: LƯU Ý DÀNH CHO CÁC DOANH NGHIỆP ĐANG HOẠT ĐỘNG
Sự ra đời của Luật Hóa chất 2025 mang tính bước ngoặt, do đó Luật đã dành một khoảng thời gian chuyển tiếp để các doanh nghiệp nhập khẩu, kinh doanh hóa chất thích nghi, tránh làm đứt gãy chuỗi cung ứng.
Tại Điều 48 Luật Hóa chất 2025 quy định rõ:
Các giấy phép, giấy chứng nhận sản xuất, kinh doanh hóa chất đã được cấp theo Luật Hóa chất 2007 trước ngày 01/01/2026 vẫn được tiếp tục sử dụng cho đến khi hết thời hạn ghi trên giấy phép.
Trường hợp Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất, kinh doanh hóa chất đã cấp trước đây, doanh nghiệp được tiếp tục hoạt động theo giấy chứng nhận đó đến hết ngày 31/12/2027.
Tuy nhiên, đối với các loại hóa chất mới được bổ sung vào Danh mục hóa chất cần kiểm soát đặc biệt hoặc Danh mục hóa chất có điều kiện theo luật mới (mà trước đây chưa bị quản lý chặt), doanh nghiệp phải khẩn trương nâng cấp cơ sở vật chất, làm lại thủ tục để đáp ứng đầy đủ điều kiện của Luật 2025 trước ngày 31/12/2026.
Các Kế hoạch/Biện pháp phòng ngừa ứng phó sự cố hóa chất đã được phê duyệt/ban hành trước năm 2026 vẫn tiếp tục có giá trị pháp lý.
LỜI KẾT
Việc nhập khẩu hóa chất để kinh doanh, sản xuất là một quy trình pháp lý phức tạp, đan xen giữa pháp luật hải quan, ngoại thương và chuyên ngành hóa chất. Với những quy định quản lý cực kỳ chặt chẽ được thiết lập trong Luật Hóa chất 2025, mọi hành vi nhập khẩu sai danh mục, kinh doanh không có giấy phép, khai báo gian dối hay vi phạm quy định về kho chứa đều có thể dẫn đến việc hàng hóa bị ách tắc tại cảng, doanh nghiệp bị phạt tiền nặng, thu hồi giấy phép hoặc thậm chí bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu gây ra sự cố ô nhiễm.
Để đảm bảo quá trình nhập khẩu hóa chất diễn ra hợp pháp, thông quan nhanh chóng và tối ưu hóa chi phí lưu kho bãi, Quý Doanh nghiệp cần phải thường xuyên cập nhật các Danh mục hóa chất mới nhất do Chính phủ ban hành.
Bài viết có sự tham khảo từ: https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Tai-nguyen-Moi-truong/Luat-Hoa-chat-2025-so-69-2025-QH15-603983.aspx
Tham khảo thêm bài viết của chúng tôi: https://htllaw.com.vn/kiem-dinh-khi-thai-xe-mo-to-xe-gan-may-tu-2027
