Mỗi khi một vụ bạo hành trẻ em xuất hiện trên mạng xã hội, dư luận thường phẫn nộ trước những hình ảnh các em nhỏ bị đánh đập, hành hạ hoặc ngược đãi đến mức để lại thương tích nghiêm trọng. Tuy nhiên điều đáng sợ nhất của bạo lực trẻ em không chỉ nằm ở những vết thương nhìn thấy bằng mắt mà còn ở những tổn thương tâm lý âm thầm kéo dài nhiều năm, thậm chí theo các em đến suốt cuộc đời. Có những đứa trẻ lớn lên trong sợ hãi, mất niềm tin vào gia đình, thu mình với xã hội hoặc luôn sống trong cảm giác bất an dù đã trưởng thành từ rất lâu. Điều đáng buồn là phần lớn hành vi bạo lực trẻ em lại xuất hiện ngay trong môi trường mà các em đáng lẽ phải được bảo vệ nhiều nhất như gia đình, trường học hoặc từ chính những người có trách nhiệm chăm sóc và nuôi dưỡng trẻ.
Trong xã hội hiện nay, không ít người vẫn giữ suy nghĩ rằng “đánh con là để dạy con”, “trẻ nhỏ phải sợ mới ngoan” hoặc “chuyện trong nhà thì người ngoài không nên can thiệp”. Chính tư duy này khiến nhiều hành vi bạo hành trẻ em bị xem nhẹ, bị hợp lý hóa dưới danh nghĩa “dạy dỗ” và kéo dài trong im lặng. Rất nhiều đứa trẻ phải sống trong môi trường thường xuyên bị la mắng, xúc phạm, đe dọa hoặc đánh đập nhưng không dám lên tiếng vì sợ hãi, phụ thuộc vào người lớn hoặc đơn giản là các em nghĩ rằng đó là điều bình thường mà mọi đứa trẻ đều phải chịu đựng.
Theo Điều 37 Luật Trẻ em 2016, trẻ em có quyền được bảo vệ dưới mọi hình thức để không bị bạo lực, bóc lột, bỏ rơi, xâm hại hoặc đối xử tàn nhẫn. Đồng thời Điều 6 Luật Trẻ em 2016 cũng nghiêm cấm các hành vi:
- bạo lực trẻ em;
- hành hạ;
- ngược đãi;
- xúc phạm danh dự, nhân phẩm trẻ em;
- hoặc ép buộc trẻ thực hiện hành vi trái pháp luật.
Điều này cho thấy pháp luật Việt Nam không xem việc “dạy con bằng đòn roi” là chuyện riêng của gia đình mà xác định rõ đây là hành vi có thể xâm phạm trực tiếp đến quyền trẻ em và gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển của trẻ cả về thể chất lẫn tinh thần.
Trên thực tế, bạo lực trẻ em không chỉ là những trận đòn hay thương tích trên cơ thể. Nhiều đứa trẻ đang bị tổn thương mỗi ngày bởi:
- lời xúc phạm;
- sự coi thường;
- áp lực học tập quá mức;
- bạo lực tinh thần;
- sự bỏ mặc;
- hoặc môi trường gia đình thường xuyên xảy ra cãi vã và bạo lực.
Những tổn thương này đôi khi không để lại dấu vết rõ ràng nhưng lại ảnh hưởng rất lớn đến tâm lý và nhân cách của trẻ. Nhiều nghiên cứu cho thấy trẻ em lớn lên trong môi trường bạo lực có nguy cơ cao:
- bị trầm cảm;
- rối loạn cảm xúc;
- tự ti;
- mất khả năng giao tiếp;
- hoặc tái lặp hành vi bạo lực khi trưởng thành.
Đây là vòng lặp nguy hiểm bởi một đứa trẻ từng chịu tổn thương nếu không được chữa lành đúng cách rất dễ trở thành người tiếp tục gây tổn thương cho người khác trong tương lai.
Điều đáng lo ngại hiện nay là nhiều vụ bạo hành trẻ em chỉ được phát hiện khi hậu quả đã trở nên nghiêm trọng như:
- trẻ bị thương tích nặng;
- nhập viện;
- hàng xóm quay clip đăng mạng xã hội;
- hoặc nạn nhân không còn khả năng chịu đựng.
Trong khi đó, còn rất nhiều trường hợp bạo lực tinh thần hoặc bạo hành kéo dài trong gia đình gần như không được phát hiện vì trẻ không dám tố cáo hoặc người xung quanh cho rằng “không nên can thiệp chuyện nhà người khác”. Chính sự im lặng của người lớn đôi khi lại trở thành lý do khiến trẻ em tiếp tục bị tổn thương mỗi ngày.
Dưới góc độ pháp lý, hành vi bạo lực trẻ em không chỉ bị xã hội lên án mà còn có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự tùy theo tính chất và mức độ vi phạm. Theo Nghị định 144/2021/NĐ-CP, hành vi xâm hại thân thể, ngược đãi hoặc xúc phạm danh dự, nhân phẩm trẻ em có thể bị xử phạt vi phạm hành chính. Trong trường hợp gây hậu quả nghiêm trọng, người vi phạm còn có thể bị xử lý theo Bộ luật Hình sự 2015 về các tội danh như:
- hành hạ người khác;
- cố ý gây thương tích;
- ngược đãi hoặc hành hạ con;
- hoặc các tội liên quan đến xâm hại trẻ em.
Tuy nhiên, điều quan trọng nhất không nằm ở việc xử phạt sau khi hậu quả đã xảy ra mà là khả năng bảo vệ trẻ em ngay từ đầu. Một đứa trẻ không cần những lời dạy dỗ bằng sợ hãi hay đòn roi để trưởng thành. Điều trẻ cần là:
- sự lắng nghe;
- cảm giác an toàn;
- sự tôn trọng;
- và một môi trường phát triển lành mạnh.
Nhiều bậc cha mẹ hiện nay chịu áp lực kinh tế, áp lực công việc hoặc căng thẳng cuộc sống nên dễ mất kiểm soát cảm xúc với con cái. Tuy nhiên mọi sự nóng giận của người lớn đều có thể để lại hậu quả tâm lý rất lớn đối với trẻ nhỏ. Một câu nói xúc phạm lặp đi lặp lại nhiều lần đôi khi gây tổn thương còn nặng nề hơn cả một trận đòn.
Bạo lực trẻ em cũng phản ánh một vấn đề xã hội đáng suy nghĩ: nhiều người vẫn chưa thực sự xem trẻ em là một cá thể cần được tôn trọng. Không ít người áp đặt suy nghĩ:
“Trẻ con thì biết gì”,
“Con mình muốn dạy thế nào cũng được”,
hoặc “Ngày xưa ai chẳng bị đánh mà vẫn lớn”.
Nhưng thực tế cho thấy việc lớn lên trong bạo lực không khiến một đứa trẻ mạnh mẽ hơn mà thường chỉ khiến các em học cách chịu đựng, sợ hãi hoặc che giấu cảm xúc của mình.
Cuối cùng, điều đáng sợ nhất của bạo lực trẻ em không phải chỉ là những trận đòn hay thương tích có thể nhìn thấy, mà là việc một đứa trẻ dần mất đi cảm giác an toàn ngay trong nơi đáng lẽ phải bảo vệ mình nhất. Một đứa trẻ lớn lên trong sợ hãi sẽ rất khó học được cách yêu thương đúng nghĩa. Các em có thể quên đi nhiều chuyện khi trưởng thành, nhưng cảm giác bị tổn thương, bị bỏ rơi hoặc bị đối xử tàn nhẫn thường sẽ ở lại rất lâu trong tâm lý.
Bảo vệ trẻ em không phải trách nhiệm của riêng gia đình, nhà trường hay cơ quan chức năng mà là trách nhiệm của toàn xã hội. Sự im lặng, thờ ơ hoặc suy nghĩ “đó là chuyện nhà người ta” đôi khi lại vô tình tiếp tay cho bạo lực tiếp diễn. Mỗi sự quan tâm đúng lúc, mỗi lần lên tiếng bảo vệ trẻ em hoặc mỗi hành động can thiệp kịp thời đều có thể giúp một đứa trẻ thoát khỏi môi trường độc hại và có cơ hội lớn lên bình thường như bao người khác.
Một xã hội văn minh không được đánh giá bằng những tòa nhà cao tầng hay tốc độ phát triển kinh tế mà còn nằm ở cách xã hội đó đối xử với trẻ em — những người yếu thế và cần được bảo vệ nhất. Bởi trẻ em không có khả năng tự bảo vệ mình trước bạo lực, và người lớn không có quyền biến sự tổn thương của trẻ thành một phương pháp dạy dỗ.
https://www.canva.com/design/DAGr6OW5Hb4/QrlaUhVUtnSFBdlFM6miQ/edit
https://htllaw.com.vn/vp-thua-phat-lai-doi-thanh-vp-thi-hanh-an-dan-su
