Cơ quan chức năng đã phát hiện và triệt phá một đường dây thu gom, vận chuyển và tiêu thụ hơn 130 tấn thịt lợn nhiễm bệnh dịch tả lợn châu Phi. Số thịt này chủ yếu là lợn ốm, lợn bệnh, có dấu hiệu tổn thương da, không bảo đảm điều kiện vệ sinh thú y và an toàn thực phẩm theo quy định pháp luật.
Các đối tượng trong đường dây đã mua thịt lợn bệnh với giá rẻ, sau đó sử dụng chứng từ mua bán để hợp thức hóa nguồn gốc, khai báo tiêu thụ nội tỉnh nhằm né tránh kiểm dịch. Một lượng lớn thịt lợn nhiễm bệnh đã được đưa vào cơ sở chế biến đồ hộp, một phần đã chế biến thành sản phẩm thực phẩm, phần còn lại bị phát hiện, thu giữ trong quá trình vận chuyển và lưu kho.
Vụ việc có tính chất đặc biệt nghiêm trọng, quy mô lớn, tiềm ẩn nguy cơ xâm hại nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng. Cơ quan tiến hành tố tụng đã khởi tố vụ án hình sự, khởi tố nhiều bị can và tiếp tục mở rộng điều tra để làm rõ trách nhiệm hình sự của các cá nhân, tổ chức có liên quan.
1. Khái quát vụ việc dưới góc độ pháp lý
Vụ việc phát hiện đường dây thu gom, vận chuyển và tiêu thụ hơn 130 tấn thịt lợn nhiễm bệnh để đưa vào chế biến thực phẩm đã gây chấn động dư luận không chỉ bởi quy mô đặc biệt lớn mà còn bởi tính chất nguy hiểm trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng. Theo thông tin điều tra ban đầu, các đối tượng đã thu mua lợn bệnh, lợn chết, có dấu hiệu nhiễm dịch tả lợn châu Phi, sau đó sử dụng thủ đoạn hợp thức hóa hồ sơ, chứng từ để đưa số thịt này vào cơ sở chế biến đồ hộp.
Dưới góc độ pháp lý hình sự, đây không đơn thuần là vi phạm hành chính về an toàn thực phẩm hay thú y, mà có dấu hiệu rõ ràng của nhiều tội phạm nghiêm trọng trong Bộ luật Hình sự, đặc biệt là các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế và xâm phạm an toàn công cộng.
2. Tội vi phạm quy định về an toàn thực phẩm – tội danh trung tâm
2.1. Căn cứ pháp lý
Hành vi trong vụ việc trước hết có dấu hiệu cấu thành tội vi phạm quy định về an toàn thực phẩm theo Điều 317 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung).
Điều luật này xử lý hình sự đối với người nào thực hiện một trong các hành vi như:
-
Sản xuất, chế biến, cung cấp, bán thực phẩm không bảo đảm an toàn;
-
Sử dụng nguyên liệu là động vật chết, động vật mắc bệnh;
-
Gian dối trong việc bảo đảm điều kiện an toàn thực phẩm;
-
Gây thiệt hại hoặc có nguy cơ thực tế gây thiệt hại đến sức khỏe, tính mạng con người.
2.2. Phân tích cấu thành tội phạm
Về mặt khách quan, các đối tượng đã:
-
Thu mua thịt lợn nhiễm bệnh, có dấu hiệu bệnh lý rõ ràng;
-
Đưa vào chuỗi cung ứng thực phẩm, cụ thể là chế biến đồ hộp;
-
Thực hiện hành vi với quy mô đặc biệt lớn (hơn 130 tấn thịt).
Đây là hành vi sử dụng nguyên liệu không bảo đảm an toàn, bị pháp luật nghiêm cấm tuyệt đối.
Về mặt chủ quan, các lời khai cho thấy các đối tượng biết rõ nguồn gốc thịt là lợn bệnh nhưng vẫn cố ý thực hiện nhằm thu lợi bất chính. Lỗi ở đây là lỗi cố ý trực tiếp, yếu tố quan trọng để truy cứu trách nhiệm hình sự.
Về chủ thể, người thực hiện hành vi đủ năng lực trách nhiệm hình sự; đồng thời, nếu có sự tham gia của doanh nghiệp với tư cách pháp nhân, thì pháp nhân thương mại cũng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
2.3. Khung hình phạt áp dụng
Với tính chất, mức độ của vụ án, hành vi có khả năng bị xử lý theo khung hình phạt cao nhất của Điều 317, bao gồm:
-
Phạt tù lên đến 20 năm đối với cá nhân;
-
Phạt tiền lớn, đình chỉ hoạt động, cấm kinh doanh đối với pháp nhân thương mại.
Quy mô đặc biệt lớn, số lượng thực phẩm nhiễm bệnh khổng lồ và nguy cơ ảnh hưởng đến số lượng lớn người tiêu dùng là các tình tiết định khung tăng nặng rõ ràng.
3. Tội làm lây lan dịch bệnh nguy hiểm cho động vật
3.1. Căn cứ pháp lý
Bên cạnh tội danh về an toàn thực phẩm, hành vi còn có dấu hiệu của tội làm lây lan dịch bệnh nguy hiểm cho động vật theo Điều 248 Bộ luật Hình sự.
Dịch tả lợn châu Phi là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, đã được cơ quan có thẩm quyền công bố dịch và áp dụng các biện pháp kiểm soát nghiêm ngặt.
3.2. Phân tích hành vi phạm tội
Các đối tượng đã:
-
Thu gom, vận chuyển, giết mổ lợn nhiễm bệnh;
-
Không thực hiện biện pháp tiêu hủy bắt buộc;
-
Đưa lợn bệnh ra khỏi khu vực dịch, làm gia tăng nguy cơ phát tán mầm bệnh.
Hành vi này không chỉ gây thiệt hại về kinh tế cho ngành chăn nuôi mà còn phá vỡ hệ thống phòng, chống dịch bệnh của Nhà nước.
Từ các tình tiết ban đầu của vụ việc, có đủ căn cứ để nhận định hành vi của các đối tượng không dừng lại ở vi phạm hành chính, mà đã có dấu hiệu cấu thành tội phạm hình sự. Trọng tâm là tội vi phạm quy định về an toàn thực phẩm theo Điều 317 Bộ luật Hình sự, do các đối tượng đã cố ý sử dụng thịt lợn nhiễm bệnh làm nguyên liệu chế biến thực phẩm, đưa vào chuỗi tiêu dùng với quy mô đặc biệt lớn, tiềm ẩn nguy cơ nghiêm trọng đối với sức khỏe cộng đồng.
4. Tội buôn bán hàng cấm hoặc hàng hóa gây nguy hại cho sức khỏe
Trong trường hợp cơ quan tiến hành tố tụng xác định thịt lợn nhiễm bệnh thuộc danh mục hàng hóa cấm lưu thông, hành vi mua bán có thể bị xem xét dưới góc độ tội buôn bán hàng cấm theo quy định của Bộ luật Hình sự.
Dù không phải mọi thực phẩm bẩn đều là hàng cấm, nhưng đối với động vật mắc bệnh buộc phải tiêu hủy, việc mua bán, vận chuyển nhằm mục đích thương mại có thể bị coi là hành vi buôn bán hàng hóa bị cấm kinh doanh, nhất là khi pháp luật thú y đã có quy định rõ về việc cấm sử dụng.
5. Trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại
5.1. Cơ sở truy cứu trách nhiệm
Bộ luật Hình sự Việt Nam cho phép truy cứu trách nhiệm hình sự đối với pháp nhân thương mại trong một số tội danh, trong đó có tội vi phạm quy định về an toàn thực phẩm.
Nếu xác định doanh nghiệp chế biến:
-
Biết rõ nguồn gốc thịt nhiễm bệnh;
-
Hoặc buông lỏng quản lý, cố ý tiếp nhận nguyên liệu không bảo đảm an toàn;
-
Hoặc chỉ đạo, chấp thuận hành vi vi phạm,
thì pháp nhân thương mại hoàn toàn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự song song với cá nhân.
5.2. Hình phạt đối với pháp nhân
Pháp nhân vi phạm có thể phải đối mặt với:
-
Phạt tiền ở mức rất lớn;
-
Đình chỉ hoạt động có thời hạn hoặc vĩnh viễn;
-
Cấm kinh doanh trong lĩnh vực thực phẩm;
-
Buộc thu hồi, tiêu hủy toàn bộ sản phẩm vi phạm.
Đây là chế tài nghiêm khắc nhằm bảo đảm tính răn đe và phòng ngừa chung.
6. Các tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự
Vụ việc có nhiều tình tiết tăng nặng đáng chú ý, bao gồm:
-
Phạm tội có tổ chức;
-
Phạm tội nhiều lần;
-
Số lượng thực phẩm vi phạm đặc biệt lớn;
-
Hành vi có nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe của số lượng lớn người tiêu dùng;
-
Thu lợi bất chính lớn.
Những tình tiết này là căn cứ để áp dụng mức hình phạt nghiêm khắc, thậm chí tiệm cận mức cao nhất của khung hình phạt.
7. Ý nghĩa pháp lý và bài học rút ra
Vụ án 130 tấn thịt lợn nhiễm bệnh không chỉ là một vụ việc hình sự đơn lẻ mà còn là lời cảnh báo mạnh mẽ về:
-
Ý thức tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp trong lĩnh vực thực phẩm;
-
Trách nhiệm cá nhân của người tham gia chuỗi cung ứng;
-
Vai trò của pháp luật hình sự trong bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Việc xử lý nghiêm minh vụ án là cần thiết để củng cố niềm tin của xã hội vào công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm trong lĩnh vực an toàn thực phẩm.
8. Kết luận
Dưới góc độ pháp luật hình sự, hành vi thu gom và đưa hơn 130 tấn thịt lợn nhiễm bệnh vào chế biến thực phẩm có dấu hiệu cấu thành nhiều tội danh đặc biệt nghiêm trọng, trong đó trọng tâm là tội vi phạm quy định về an toàn thực phẩm. Tùy kết quả điều tra, các cá nhân và pháp nhân liên quan có thể phải đối mặt với mức hình phạt rất nghiêm khắc.
Việc phân tích, nhận diện đúng tội danh không chỉ phục vụ công tác xử lý vụ án mà còn góp phần nâng cao nhận thức pháp lý, phòng ngừa các hành vi tương tự trong tương lai.
Tham khảo: https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Trach-nhiem-hinh-su/Bo-luat-hinh-su-2015-296661.aspx
Tham khảo dịch vụ của chúng tôi: https://htllaw.com.vn/
