Điều kiện kinh doanh dịch vụ ăn uống năm 2025 – Những sai lầm thường gặp

Khái niệm và phạm vi kinh doanh dịch vụ ăn uống

Dịch vụ ăn uống được hiểu là hoạt động chế biến, phục vụ và cung cấp thức ăn, đồ uống cho khách hàng sử dụng tại chỗ hoặc mang đi. Phạm vi này rất rộng, bao gồm cả bếp ăn tập thể, khu du lịch, căng tin, suất ăn công nghiệp, quán cà phê, quán nước vỉa hè, cửa hàng bán thức ăn nhanh, quán chè, hàng xiên nướng, xe đồ ăn lưu động.

Theo Luật An toàn thực phẩm năm 2010 và các văn bản hướng dẫn, cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống thuộc nhóm ngành nghề kinh doanh có điều kiện, đồng nghĩa với việc phải đáp ứng các tiêu chuẩn cụ thể về cơ sở vật chất, trang thiết bị, con người và tuân thủ quy trình đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm.

Cơ sở pháp lý điều chỉnh hoạt động kinh doanh dịch vụ ăn uống

Các văn bản pháp luật điều chỉnh lĩnh vực này khá phong phú, tuy nhiên có thể kể đến những văn bản quan trọng nhất như:

• Luật An toàn thực phẩm năm 2010; Nghị định 15/2018/NĐ-CP hướng dẫn chi tiết thi hành;
• Nghị định 155/2018/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính liên quan đến an toàn thực phẩm;
• Thông tư 38/2018/TT-BYT quy định về quản lý an toàn thực phẩm đối với cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống.
• Ngoài ra, còn có các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia áp dụng cho điều kiện vệ sinh, thiết bị, khu chế biến, bảo quản thực phẩm.

Chính hệ thống pháp lý chặt chẽ này giúp Nhà nước kiểm soát rủi ro, hạn chế tình trạng kinh doanh thực phẩm bẩn, nguyên liệu không rõ nguồn gốc hay quy trình chế biến mất vệ sinh.

Điều kiện pháp lý khi kinh doanh dịch vụ ăn uống

Thứ nhất, cơ sở phải có địa điểm kinh doanh cố định, bảo đảm xa khu vực ô nhiễm, cống rãnh, khu xử lý rác, nhà vệ sinh công cộng. Không gian phải được thiết kế hợp lý, sạch sẽ, thông thoáng, có biện pháp ngăn côn trùng, động vật gây hại. Đây là tiêu chí tưởng đơn giản nhưng lại là một trong những điều kiện cơ bản để xin cấp Giấy chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm.

Thứ hai, khu vực chế biến thực phẩm phải bố trí tách biệt giữa thực phẩm sống và thực phẩm chín. Mỗi loại nguyên liệu phải sử dụng đồ chứa, dụng cụ riêng biệt để tránh lây nhiễm chéo. Bếp ăn phải có đủ trang thiết bị bảo quản như tủ lạnh, tủ đông, khay chứa thực phẩm chuyên dụng. Không ít cơ sở bị xử phạt vì để thực phẩm sống cạnh khu chế biến đồ chín, dao thớt dùng chung, không có lưới chắn côn trùng hay không đảm bảo thoát nước.

Thứ ba, nguồn nguyên liệu thực phẩm phải có hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc xuất xứ. Nhiều chủ cơ sở vẫn chủ quan khi nhập nguyên liệu từ chợ đầu mối, mua hàng theo dạng giao tay, không nhận hóa đơn. Đây là lỗi vi phạm nghiêm trọng, đặc biệt trong các đợt kiểm tra định kỳ hoặc đột xuất của cơ quan chức năng.

Thứ tư, người trực tiếp chế biến, phục vụ phải được tập huấn kiến thức An toàn thực phẩm và có giấy xác nhận đã tham gia khóa tập huấn. Đồng thời, mỗi người phải có giấy khám sức khỏe định kỳ, xác nhận không mắc bệnh truyền nhiễm. Đây là điều kiện vừa mang tính pháp lý, vừa là trách nhiệm đạo đức trong kinh doanh.

Cuối cùng, một điều kiện rất quan trọng: phần lớn các cơ sở kinh doanh ăn uống phải xin Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm. Các cơ sở nhỏ lẻ như quán trà đá, quán nước vỉa hè, kinh doanh hàng rong có thể được miễn, nhưng nếu là quán ăn, nhà hàng, cà phê, bếp ăn tập thể thì bắt buộc phải xin giấy này.

Quy trình xin cấp Giấy chứng nhận ATTP

Việc xin giấy chứng nhận an toàn thực phẩm không phải quá phức tạp nhưng đòi hỏi đủ hồ sơ và đáp ứng điều kiện thực tế. Hồ sơ gồm có

• Đơn đề nghị
• Sơ đồ mặt bằng, mô tả cơ sở vật chất
• Đăng ký kinh doanh đúng ngành nghề
• Giấy khám sức khỏe nhân sự
• Xác nhận tập huấn ATTP
• Giấy tờ nguyên liệu đầu vào

Thời gian xử lý thông thường từ 10 đến 15 ngày làm việc. Cơ quan có thẩm quyền cấp giấy có thể là Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm, Ban quản lý ATTP cấp tỉnh hoặc Sở Y tế, tùy theo loại hình kinh doanh. Giấy chứng nhận có hiệu lực 3 năm và phải gia hạn khi hết hạn.

Những sai lầm phổ biến khi kinh doanh dịch vụ ăn uống

Một trong những sai lầm thường gặp là việc chủ cơ sở nghĩ rằng quán nhỏ không cần đăng ký kinh doanh. Đây là nhầm lẫn lớn. Dù là quán cơm tấm, quán bún phở hay quán trà sữa quy mô vài bàn, vẫn cần đăng ký hộ kinh doanh hoặc doanh nghiệp theo đúng quy định. Chỉ những hình thức bán hàng rong, bán đồ ăn tự phát không địa điểm cố định mới được miễn đăng ký.

Sai lầm thứ hai là không xin Giấy chứng nhận an toàn thực phẩm. Không ít chủ cơ sở nghĩ rằng chỉ có nhà hàng lớn, chuỗi thương hiệu mới cần giấy chứng nhận. Nhưng thực tế, bất cứ cơ sở nào có chế biến thực phẩm tại chỗ mà phục vụ cho từ 50 người trở lên đều phải xin giấy này. Nhiều cơ sở bị phạt đến 40 triệu đồng chỉ vì thiếu loại giấy phép này.

Sai lầm thứ ba liên quan đến nhân sự. Chủ quán thường chỉ tập trung vào tổ chức hoạt động mà quên yêu cầu nhân viên tập huấn kiến thức an toàn thực phẩm. Người chế biến không có giấy xác nhận đã được tập huấn và không có giấy khám sức khỏe là một trong những lỗi bị xử phạt phổ biến nhất khi có thanh tra ATTP.

Một sai lầm khác là sử dụng nguyên liệu thực phẩm không có hóa đơn chứng từ. Nhiều cơ sở mua thịt, cá, rau tại chợ đầu mối hoặc từ thương lái nhưng không có giấy tờ truy xuất nguồn gốc. Hệ quả là dù nguyên liệu sạch, nhưng khi bị thanh tra, cơ sở vẫn bị xử phạt như sử dụng thực phẩm bẩn.

Không ít chủ quán còn bỏ qua các yêu cầu về cơ sở vật chất. Ví dụ như bếp không đảm bảo tách biệt sống – chín, không có nơi rửa tay bằng xà phòng, dụng cụ nấu nướng gỉ sét, không đảm bảo đủ hệ thống thông gió hoặc không che chắn côn trùng. Những lỗi này tưởng nhỏ nhưng đều là căn cứ lập biên bản xử phạt.

Sai lầm cuối cùng là không quản lý tốt thực phẩm sau khi chế biến. Đồ ăn để quá lâu ngoài nhiệt độ thích hợp, không che đậy, bảo quản sai quy chuẩn hoặc dùng lại thực phẩm trong ngày hôm sau — tất cả đều dễ dẫn đến mất an toàn thực phẩm.

Rủi ro pháp lý khi không tuân thủ điều kiện

Nếu không đáp ứng điều kiện kinh doanh, cơ sở ăn uống có thể bị xử phạt hành chính nặng, tước giấy phép, đình chỉ hoạt động từ 3 đến 12 tháng. Mức phạt tiền dao động từ 3 triệu đến 100 triệu đồng tùy mức độ. Trong trường hợp gây ra ngộ độc thực phẩm dẫn đến hậu quả nghiêm trọng, chủ cơ sở còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 317 Bộ luật Hình sự.

Đáng lo hơn, người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến vệ sinh thực phẩm. Chỉ một vụ ngộ độc, một video quay cảnh chế biến mất vệ sinh cũng đủ để một quán ăn “sập” sau một đêm. Do đó, tuân thủ pháp luật không chỉ là nghĩa vụ mà còn là lợi ích trực tiếp trong việc xây dựng uy tín kinh doanh.

Dịch vụ pháp lý hỗ trợ trong lĩnh vực ăn uống

Trong bối cảnh các quy định pháp luật ngày càng siết chặt, nhiều chủ cơ sở lựa chọn sử dụng dịch vụ của các công ty luật để được tư vấn, rà soát điều kiện, chuẩn bị hồ sơ cấp giấy chứng nhận ATTP, hỗ trợ đăng ký kinh doanh và hướng dẫn xử lý khi vướng thanh tra. Đây là phương án giúp tiết kiệm thời gian, hạn chế rủi ro và đảm bảo tuân thủ đúng quy định pháp luật.

Công ty Luật chúng tôi hỗ trợ toàn diện từ việc đánh giá điều kiện mặt bằng, soạn thảo hồ sơ xin cấp giấy xác nhận kiến thức ATTP, chuẩn hóa quy trình lưu mẫu, lưu hóa đơn chứng từ, đến hoàn thiện hồ sơ xin giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm. Chúng tôi cũng đồng hành trong các trường hợp xử phạt, giải trình và phục hồi hoạt động kinh doanh.

Kết luận

Kinh doanh dịch vụ ăn uống là lĩnh vực giàu tiềm năng nhưng đòi hỏi sự hiểu biết và tuân thủ nghiêm túc các quy định về an toàn thực phẩm. Một cơ sở kinh doanh uy tín không chỉ cần món ăn ngon mà còn phải đảm bảo tính pháp lý, vệ sinh và an toàn đối với người tiêu dùng. Những sai lầm như không đăng ký kinh doanh, không xin giấy ATTP, không tập huấn kiến thức, mua nguyên liệu không hóa đơn hay thiếu điều kiện vệ sinh đều có thể khiến chủ quán mất nhiều hơn được.

Vì vậy, nếu bạn đang có ý định mở quán ăn, nhà hàng hay bếp ăn tập thể, hãy bắt đầu bằng việc tìm hiểu đúng các điều kiện pháp luật, hoặc liên hệ luật sư để được tư vấn chuyên sâu. Chúng tôi sẵn sàng đồng hành để giúp bạn kinh doanh đúng luật, an toàn và thành công.