Bộ Nội vụ vừa hoàn thành và đưa ra dự thảo Nghị định mới nhất về việc quy định mức lương cơ sở, cùng với chế độ tiền thưởng dành cho cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang. Điểm nhấn đáng chú ý nhất trong dự thảo lần này là đề xuất tăng mức lương cơ sở thêm 8%, đạt ngưỡng 2,53 triệu đồng/tháng áp dụng từ ngày 1/7/2026.
Vậy chính sách này sẽ tác động đến những ai và Chính phủ dự kiến bài toán huy động nguồn kinh phí khổng lồ này như thế nào từ cấp Trung ương đến địa phương? Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết các đề xuất đang được lấy ý kiến này.
1. Tổng quan về đề xuất tăng lương cơ sở năm 2026
Mức tăng cụ thể và thời gian áp dụng
Theo dự thảo Nghị định đang trong quá trình lấy ý kiến góp ý rộng rãi do Bộ Nội vụ chủ trì, mức lương cơ sở mới được đề xuất áp dụng từ ngày 1/7/2026 sẽ là 2,53 triệu đồng/tháng.
Sự điều chỉnh này tương đương với mức tăng 8%, tức là tăng thêm 190.000 đồng/tháng so với quy định hiện hành đang được áp dụng. Việc tăng lương cơ sở định kỳ là một trong những nỗ lực rất lớn của Chính phủ nhằm cải thiện đời sống, nâng cao thu nhập cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, giúp họ yên tâm công tác và cống hiến.
Đối tượng áp dụng và trường hợp ngoại lệ
Chính sách tăng lương cơ sở lên 2,53 triệu đồng/tháng được thiết kế để áp dụng cho 9 nhóm đối tượng khác nhau, bao phủ diện rộng từ cán bộ, công chức, viên chức cho đến các lực lượng vũ trang.
Tuy nhiên, trong dự thảo lần này, Bộ Nội vụ cũng đã lý giải rõ một điểm quan trọng: Người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã sẽ không thuộc diện được điều chỉnh tăng lương cơ sở từ ngày 1/7/2026. Đây là một lưu ý rất đáng quan tâm đối với cán bộ đang công tác tại cơ sở.
2. Vì sao cần sửa đổi quy định về kinh phí thực hiện?
Bất kỳ một sự điều chỉnh nào về mức lương cơ sở trên diện rộng cũng đòi hỏi một nguồn ngân sách khổng lồ. Để đảm bảo tính khả thi và sự an toàn của ngân sách quốc gia, Bộ Nội vụ đã chủ động đề xuất sửa đổi các quy định về kinh phí thực hiện ngay trong dự thảo Nghị định.
Mục tiêu của việc sửa đổi này là nhằm đảm bảo sự thống nhất, đồng bộ và phù hợp với các quy định mới nhất tại Luật Ngân sách nhà nước năm 2025, cũng như khớp với dự toán ngân sách nhà nước năm 2026 đã được Quốc hội thông qua. Các phương án huy động vốn được chia làm hai mảng rõ rệt: Khối các Bộ, cơ quan Trung ương và Khối các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.
3. Phương án huy động nguồn kinh phí đối với các Bộ, cơ quan Trung ương
Đối với các cơ quan ở cấp Trung ương, Bộ Nội vụ quy định 3 nguồn tài chính chính để chi trả cho phần lương cơ sở tăng thêm, bao gồm:
- Thứ nhất, từ nguồn tiết kiệm chi thường xuyên: Các cơ quan phải sử dụng 10% tiết kiệm chi thường xuyên của dự toán năm 2026 tăng thêm so với dự toán năm 2025 đã được cấp có thẩm quyền giao. Cần lưu ý, khoản tiết kiệm này sẽ không bao gồm các khoản tiền lương, phụ cấp theo lương, các khoản có tính chất lương và các khoản chi trực tiếp cho con người theo chế độ.
- Thứ hai, từ nguồn thu được để lại: Các đơn vị được phép sử dụng tối thiểu 40% số thu được để lại theo chế độ năm 2026, phần này được tính sau khi đã trừ đi các chi phí liên quan trực tiếp đến hoạt động cung cấp dịch vụ và công tác thu phí.
- Trường hợp đặc thù (Y tế): Riêng đối với các cơ sở y tế công lập có nguồn thu từ việc cung cấp dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh, y tế dự phòng và các dịch vụ y tế khác, mức trích lập được quy định là tối thiểu 35% (sau khi trừ các chi phí trực tiếp).
- Thứ ba, từ nguồn tiền lương kết dư: Các cơ quan được phép sử dụng nguồn thực hiện cải cách tiền lương năm 2025 chưa sử dụng hết chuyển sang (nếu có) để chi trả.
4. Phương án huy động nguồn kinh phí đối với các địa phương
Đối với các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, bài toán ngân sách phức tạp hơn do sự chênh lệch về năng lực thu ngân sách giữa các vùng miền. Bộ Nội vụ đề xuất huy động từ 6 nguồn kinh phí sau:
A. Khai thác từ nguồn tăng thu ngân sách:
- Tăng thu năm 2025: Sử dụng 70% tăng thu ngân sách địa phương năm 2025 thực hiện so với dự toán được Thủ tướng Chính phủ giao.
- Tăng thu các năm liền kề: Sử dụng 50% tăng thu ngân sách địa phương dự toán các năm 2026, 2025, 2024 so với dự toán của năm trước đó đã được Thủ tướng Chính phủ giao.
- (Lưu ý chung cho nguồn tăng thu: Các khoản tăng thu này sẽ KHÔNG bao gồm nguồn thu từ tiền sử dụng đất; xổ số kiến thiết; thu từ cổ phần hóa và thoái vốn doanh nghiệp nhà nước do địa phương quản lý, và các khoản được loại trừ theo Nghị quyết của Quốc hội, Quyết định của Thủ tướng Chính phủ).
B. Khai thác từ nguồn tiết kiệm và tinh giản bộ máy:
3. Tiết kiệm chi thường xuyên: Tương tự Trung ương, các địa phương sử dụng 10% tiết kiệm chi thường xuyên của dự toán năm 2026 đã được cấp có thẩm quyền giao (trừ lương, phụ cấp, các khoản đóng góp theo lương và chi cho con người).
4. Hiệu quả từ sắp xếp tổ chức: Sử dụng kinh phí ngân sách địa phương tiết kiệm được từ chi hỗ trợ hoạt động thường xuyên (như chi tiền lương, chi hoạt động) nhờ vào kết quả của việc tinh giản biên chế, sắp xếp tổ chức bộ máy thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
C. Khai thác từ nguồn kết dư và nguồn để lại:
5. Quỹ tiền lương còn dư: Sử dụng nguồn thực hiện cải cách tiền lương tính đến hết năm 2025 còn dư chuyển sang.
6. Nguồn thu được để lại: Tương tự cấp Trung ương, địa phương sử dụng tối thiểu 40% số thu được để lại theo chế độ năm 2026 (sau khi trừ chi phí trực tiếp). Các cơ sở y tế công lập tại địa phương áp dụng mức trích tối thiểu 35%.
5. Sự hỗ trợ từ Ngân sách Trung ương đối với địa phương khó khăn
Một câu hỏi lớn được đặt ra là: Nếu các địa phương nghèo, thu ngân sách thấp không thể tự cân đối đủ nguồn kinh phí từ 6 nhóm giải pháp trên thì sao?
Để giải quyết triệt để vấn đề này, dự thảo Nghị định đã đưa ra chốt chặn an toàn: Ngân sách Trung ương sẽ có trách nhiệm bổ sung nguồn kinh phí còn thiếu do điều chỉnh mức lương cơ sở và thực hiện chế độ tiền thưởng năm 2026 cho các cơ quan, địa phương không thể tự cân đối được. Điều này đảm bảo tính công bằng và quyền lợi hợp pháp cho mọi cán bộ, công chức, viên chức trên mọi vùng miền của Tổ quốc.
Kết luận
Nhìn chung, đề xuất tăng lương cơ sở lên 2,53 triệu đồng/tháng từ 1/7/2026 (tăng 8%) là một tin vui lớn dành cho 9 nhóm đối tượng thụ hưởng. Đi kèm với đó, hàng loạt các giải pháp căn cơ về tài chính từ việc tận dụng nguồn kết dư, cắt giảm chi phí thường xuyên, đến chia sẻ gánh nặng với Ngân sách Trung ương đã cho thấy sự chuẩn bị kỹ lưỡng của Bộ Nội vụ.
Chúng ta cùng kỳ vọng dự thảo Nghị định sẽ sớm được thông qua và đi vào thực tiễn, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cho người lao động khối nhà nước.
Tham khảo: https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Quyen-dan-su/Bo-luat-dan-su-2015-296215.aspx?anchor=dieu_386
Tham khảo thêm bài viết của chúng tôi: https://htllaw.com.vn/
