Bổ Sung Trường Hợp Phải Hoàn Thành Nghĩa Vụ Nộp Thuế Trước Khi Xuất Cảnh Từ 01/7/2026

Table of Contents

1. Bối cảnh ban hành quy định mới về hoàn thành nghĩa vụ thuế trước khi xuất cảnh

Trong những năm gần đây, tình trạng nợ thuế kéo dài, người nộp thuế xuất cảnh ra nước ngoài khi chưa hoàn thành nghĩa vụ tài chính với Nhà nước diễn ra khá phổ biến, đặc biệt đối với cá nhân kinh doanh, chủ hộ kinh doanh, người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp và các trường hợp doanh nghiệp ngừng hoạt động nhưng chưa quyết toán thuế.

Trước thực tiễn này, Quốc hội đã thông qua Luật Quản lý thuế năm 2025, có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, trong đó bổ sung và hoàn thiện quy định về việc buộc người nộp thuế phải hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế trước khi xuất cảnh. Đây được xem là một trong những giải pháp trọng tâm nhằm tăng cường hiệu quả quản lý thuế, hạn chế thất thu ngân sách và nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật thuế.

Quy định mới không chỉ mang ý nghĩa quản lý tài chính – ngân sách mà còn tác động trực tiếp đến quyền xuất cảnh của công dân, do đó cần được phân tích một cách đầy đủ dưới góc độ pháp lý.

2. Căn cứ pháp lý điều chỉnh nghĩa vụ nộp thuế trước khi xuất cảnh

2.1. Luật Quản lý thuế năm 2025

Luật Quản lý thuế năm 2025 là văn bản pháp luật có giá trị pháp lý cao nhất điều chỉnh quan hệ quản lý thuế hiện hành. Luật này kế thừa các quy định của Luật Quản lý thuế trước đây, đồng thời bổ sung nhiều cơ chế cưỡng chế mới, trong đó có biện pháp tạm hoãn xuất cảnh đối với người chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế.

Theo quy định của Luật Quản lý thuế năm 2025, việc hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế không chỉ là nghĩa vụ tài chính thông thường mà còn là điều kiện pháp lý bắt buộc trong một số trường hợp trước khi cá nhân được phép xuất cảnh.

2.2. Nguyên tắc hạn chế quyền xuất cảnh theo pháp luật Việt Nam

Quyền xuất cảnh là một quyền cơ bản của công dân, được Hiến pháp bảo đảm. Tuy nhiên, theo nguyên tắc chung của pháp luật, quyền con người, quyền công dân có thể bị hạn chế bằng luật trong trường hợp cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội hoặc lợi ích chung của Nhà nước.

Trong lĩnh vực thuế, việc hạn chế quyền xuất cảnh đối với người chưa hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế được xem là biện pháp cưỡng chế hành chính đặc thù, nhằm bảo đảm thu đúng, thu đủ các khoản thu ngân sách nhà nước.

3. Những trường hợp phải hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế trước khi xuất cảnh từ 01/7/2026

3.1. Mở rộng đối tượng áp dụng so với quy định trước đây

So với các quy định trước đây, Luật Quản lý thuế năm 2025 đã mở rộng đáng kể nhóm đối tượng phải hoàn thành nghĩa vụ thuế trước khi xuất cảnh, không chỉ dừng lại ở cá nhân trực tiếp nợ thuế mà còn bao gồm các chủ thể có liên quan chặt chẽ đến nghĩa vụ thuế của tổ chức, doanh nghiệp.

Các trường hợp tiêu biểu bao gồm:

(i) Cá nhân kinh doanh, chủ hộ kinh doanh

Cá nhân kinh doanh và chủ hộ kinh doanh là nhóm đối tượng phổ biến có tình trạng nợ thuế, đặc biệt trong các lĩnh vực thương mại, dịch vụ, kinh doanh nhỏ lẻ. Theo quy định mới, nếu các cá nhân này chưa hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế và thuộc diện cưỡng chế thi hành quyết định hành chính về thuế, thì sẽ không được xuất cảnh cho đến khi hoàn thành đầy đủ nghĩa vụ tài chính.

(ii) Người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp, hợp tác xã

Một điểm mới quan trọng là người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã cũng thuộc diện phải hoàn thành nghĩa vụ thuế trước khi xuất cảnh nếu tổ chức do mình đại diện còn nợ thuế.

Quy định này nhằm khắc phục tình trạng doanh nghiệp nợ thuế lớn nhưng người đại diện theo pháp luật vẫn xuất cảnh, gây khó khăn cho việc thu hồi nợ thuế.

(iii) Chủ sở hữu hưởng lợi của doanh nghiệp

Luật Quản lý thuế năm 2025 lần đầu tiên ghi nhận và làm rõ trách nhiệm của chủ sở hữu hưởng lợi trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế. Đây là bước tiến quan trọng nhằm tăng cường minh bạch tài chính và phòng chống hành vi lợi dụng pháp nhân để trốn thuế.

Trong trường hợp doanh nghiệp còn nợ thuế, chủ sở hữu hưởng lợi có thể bị áp dụng biện pháp hoàn thành nghĩa vụ thuế trước khi xuất cảnh.

(iv) Trường hợp đã chấm dứt hoạt động tại địa chỉ đăng ký

Đối với cá nhân, tổ chức đã chấm dứt hoạt động tại địa chỉ đăng ký kinh doanh nhưng chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế, pháp luật cũng đặt ra yêu cầu phải hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế trước khi được phép xuất cảnh.

Quy định này nhằm xử lý triệt để tình trạng “bỏ địa chỉ kinh doanh” để trốn tránh trách nhiệm tài chính với Nhà nước.

4. Quan hệ giữa nghĩa vụ thuế và biện pháp tạm hoãn xuất cảnh

4.1. Tạm hoãn xuất cảnh là biện pháp cưỡng chế hành chính

Việc yêu cầu hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế trước khi xuất cảnh gắn liền với biện pháp tạm hoãn xuất cảnh – một trong các biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định hành chính trong lĩnh vực thuế.

Biện pháp này không mang tính trừng phạt hình sự mà là biện pháp bảo đảm thi hành nghĩa vụ tài chính, được áp dụng trong trường hợp người nộp thuế không tự nguyện chấp hành.

4.2. Điều kiện áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh

Biện pháp tạm hoãn xuất cảnh chỉ được áp dụng khi:

Có căn cứ xác định người nộp thuế thuộc đối tượng phải hoàn thành nghĩa vụ thuế trước khi xuất cảnh;
Người nộp thuế chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế theo quyết định của cơ quan thuế;
Đã áp dụng các biện pháp đôn đốc, thông báo nhưng người nộp thuế không chấp hành.

Việc áp dụng phải tuân thủ đúng trình tự, thủ tục pháp luật quy định, tránh lạm dụng, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của công dân.

5. Tác động của quy định mới đối với người nộp thuế

5.1. Tác động tích cực trong quản lý thuế

Quy định buộc hoàn thành nghĩa vụ thuế trước khi xuất cảnh góp phần:

Giảm đáng kể tình trạng nợ thuế kéo dài;
Nâng cao hiệu quả thu ngân sách nhà nước;
Tăng cường ý thức tuân thủ pháp luật thuế của người nộp thuế;
Hạn chế hành vi lợi dụng xuất cảnh để trốn tránh nghĩa vụ tài chính.

5.2. Tác động đối với cá nhân, doanh nghiệp

Đối với cá nhân và doanh nghiệp, quy định này đòi hỏi:

Chủ động rà soát tình trạng nghĩa vụ thuế;
Thực hiện đầy đủ kê khai, quyết toán thuế trước khi có kế hoạch xuất cảnh;
Tăng cường trách nhiệm của người đại diện theo pháp luật và chủ sở hữu hưởng lợi.

Nếu không nắm rõ quy định, người nộp thuế có thể gặp rủi ro bị tạm hoãn xuất cảnh đột ngột, ảnh hưởng đến công việc, học tập hoặc định cư ở nước ngoài.

6. Khuyến nghị pháp lý cho người nộp thuế

Để tránh rủi ro pháp lý, người nộp thuế nên:

Thường xuyên kiểm tra tình trạng nghĩa vụ thuế tại cơ quan thuế quản lý;
Chủ động hoàn thành các khoản thuế, tiền chậm nộp, tiền phạt (nếu có);
Thực hiện quyết toán thuế khi chấm dứt hoạt động kinh doanh;
Đối với doanh nghiệp, cần phân định rõ trách nhiệm thuế giữa doanh nghiệp, người đại diện theo pháp luật và chủ sở hữu hưởng lợi.

Trong trường hợp có tranh chấp hoặc vướng mắc về nghĩa vụ thuế, người nộp thuế nên tham vấn luật sư hoặc chuyên gia pháp lý để được hướng dẫn kịp thời.

7. Kết luận

Quy định bổ sung trường hợp phải hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế trước khi xuất cảnh từ ngày 01/7/2026 là bước hoàn thiện quan trọng của pháp luật quản lý thuế Việt Nam. Quy định này vừa bảo đảm lợi ích ngân sách nhà nước, vừa nâng cao tính tuân thủ pháp luật, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn đối với ý thức pháp lý của người nộp thuế.

Việc hiểu đúng và thực hiện đúng quy định không chỉ giúp người nộp thuế tránh rủi ro pháp lý mà còn góp phần xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh và bền vững.

Bài viết có sự tham khảo từ: https://xaydungchinhsach.chinhphu.vn/tu-1-7-bo-sung-truong-hop-phai-hoan-thanh-nghia-vu-nop-thue-truoc-khi-xuat-canh-119260203085911164.htm

Tham khảo thêm bài viết của chúng tôi: https://htllaw.com.vn/san-giao-dich-vang-50-nam-quan-ly-thi-truong-viet-nam